‘Zionist, communist, salafist: in mijn lokaal zijn ze allemaal welkom’

Docent Jacob Eikelboom schrijft elke twee weken een column over het verwarrende leven op en rond de hogeschool. Op Bevrijdingsdag denkt hij aan een oorlogsverhaal dat hem is bijgebleven en viert hij de vrijheid, ook in zijn eigen klaslokaal. ‘Je bent meer dan je -isme of achtergrond.’

Sommige verhalen blijven je meer bij dan andere. Dit is er zo één, over mijn schoonmoeder, Marijke, opgeschreven door haar moeder Jansje.

Ze beschrijft hoe ze als gezin met twee kleine kinderen, Marijke van vier en Frederika van één vanuit Amsterdam op de Veluwe belanden. Niet voor vakantie, maar op de vlucht. Als ze te horen krijgen dat hun onderduikplek verraden is, neemt het gezin halsoverkop de benen.

Na dagen lopen door bossen en velden, kloppen ze aan bij een huis om te vragen of ze in een schuur mogen slapen. De man die opendoet, kijkt naar Marijke en zegt: ‘Zij ziet er veel te joods uit.’ Hij stuurt het gezin weg, de nacht in.

Het is tachtig jaar later en ik hoor weer een verhaal dat door mijn hoofd blijft spoken

Zo’n tachtig jaar later hoor ik weer een verhaal dat door mijn hoofd blijft spoken. Weer het verhaal van een moeder van twee kinderen uit Amsterdam. In de zoektocht naar een school in tijden van haat en nijd wil de moeder weten of haar joodse dochter welkom is op betreffende school.

Haar andere kind heeft namelijk ervaren hoe het is om in een vijandige schoolomgeving je tijd door te brengen en jezelf te moeten verstoppen. Moeder heeft een afspraak met de schooldirecteur. Als ze haar zorgen voorlegt, kijkt hij de dochter aan en zegt: ‘Ze ziet er helemaal niet joods uit, dus ik zou mij geen zorgen maken. Ze moet natuurlijk wel haar mond houden over Israël.’

Achter dit soort anekdotes schuilt een terugkerend en groter verhaal: dat van de goede jood en de slechte jood. Lang geleden was de goede jood één die afstand deed van zijn geloof, daarna werd dat een geassimileerd jood, vervolgens één die je niet herkent als jood, en nu is de goede jood anti-Israël en anti-zionist.

Voorwaarden stellen aan wie iemand is, heeft maar één doel: uitsluiten en sociaal isoleren.

Er hing een tijdje een sticker bij het Wibauthuis met de tekst ‘zionists not welcome’

Ik zie en hoor studenten en collega’s soms gretig meedeinen op die uitsluitmechanismen, online maar ook in het dagelijks leven. Er hing een tijdje een sticker bij het Wibauthuis met de tekst ‘zionists not welcome’. Die uitsluiting verschuilt zich achter de vrijheid van protest en meningsuiting, maar wat heb je aan die vrijheid als je daarmee leerlingen en studenten toegang tot onderwijs ontzegt?

Weet je wat mijn prostest is tegen al die onwetendheid, tegen dat uitsluiten, tegen die haat? In mijn les en in ons huis is iedereen welkom. Zionisten, communisten, salafisten, kapitalisten, humanisten, gelovigen, Amerikanen, Iraniërs, Turken, Koerden, Israëliërs, Palestijnen, Russen, Oekraïners, Chinezen, Tibetanen, Emirati, Soedanezen, Rotterdammers en Amsterdammers in alle smaken, geuren en kleuren.

Je bent namelijk meer dan een -isme, je geboortegrond of je voorkeuren. Kom maar en leer elkaar kennen, vertel je verhalen en voel je geborgen. We beginnen niet met ‘ja maar’, niet met voorwaarden, niet met morele denkhoepeltjes waar je eerst doorheen moet.

In mijn lokaal zijn we allemaal mens en zijn we allemaal vrij om onze eigen levens in te vullen, te denken en te doen en er uit te zien zoals jij dat wil. Dát vier ik op 5 mei.

Meer columns lezen van Jacob? Je vindt ze hier allemaal verzameld.