Wie bewaakt de kwaliteit van opleidingen? Inspectie plaatst vraagtekens
Fadel El Hakim
Een techniekstudent aan de slag
De meeste opleidingen in het hoger onderwijs voldoen aan de kwaliteitsnormen, schrijft de Onderwijsinspectie in haar jaarlijkse rapport. Tegelijk is het de vraag wie er ingrijpt als er wél wat aan de hand is. ‘Om de onderwijskwaliteit voor alle studenten te borgen, moet het toezichtsgat worden gedicht.’
In de Staat van het Onderwijs benoemt de inspectie elk jaar alle ontwikkelingen en pijnpunten in het onderwijs, van basis- tot middelbare scholen, hogescholen en universiteiten.
In feite benoemt de inspectie dit jaar weinig nieuwe dingen, al is er wel de nodige aandacht voor AI, de grootste gamechanger van het moment. Vier lessen uit het rapport.
1. Blinde vlek in toezicht
Wie ziet erop toe dat de kwaliteit van opleidingen op orde is? De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) legt opleidingen eens in de zes jaar langs de meetlat, dat is dus niet zo vaak. En de Onderwijsinspectie zelf? Die komt alleen in actie als sprake is van wanbeheer of als de wet wordt overtreden.
Je kunt dan wel constateren dat opleidingen ‘aan basiskwaliteit voldoen’ – zoals de Onderwijsinspectie in het rapport doet – het is tegelijk de vraag of dat ook écht zo is. ‘Om de onderwijskwaliteit voor alle studenten te borgen, moet het toezichtsgat worden gedicht.’ Een punt dat de inspectie al vaker heeft gemaakt.
2. Onderwijs loopt achter AI aan
De komst van generatieve AI – programma’s als ChatGPT en Claude – zet opleidingen onder druk. Hoe toets je nog de juiste dingen? En doen studenten zelf nog wel genoeg? AI neemt ze ook nog eens veel werk uit handen.
De inspectie spreekt nergens van een crisis, maar duidelijk is wel dat AI veel wordt gebruikt en dat het hoger onderwijs soms achter de feiten aanloopt als het gaat om het gebruik van chatbots.
‘Studenten hebben behoefte aan duidelijkheid over de spelregels rond het gebruik van generatieve AI en mogen verwachten dat hun opleiding aandacht besteedt aan de omgang met generatieve AI.’ Op papier zijn er wel afspraken, maar een groot deel van de studenten krijgt verder geen instructie over het gebruik van AI.
Zoveel wordt AI gebruikt
In het rapport van de inspectie staan ook cijfers over het gebruik van chatbots door studenten.
Zo gebruikt 75 procent van de hbo’ers wekelijks AI, zowel om info op te zoeken (67 procent) als om taal en spelling te checken (62 procent), maar ook om ideeën op te doen en samenvattingen te maken.
3. Vernieuw niet te snel
Pas op met het vernieuwen van opleidingen, waarschuwt de inspectie verder. HvA-docent Suzanne Okkes schreef er al over in haar vorige column voor HvanA: ‘De ene verandering is nog maar net klaar of hup hup, de volgende staat alweer voor de deur.’
De inspectie maakt hiervan een punt in haar rapport. ‘Sommige grote innovaties worden overhaast ingevoerd, zonder dat er voldoende tijd is genomen voor de professionalisering van docenten en zonder dat het volledige curriculum en toetsplan zijn doordacht. Dat brengt risico’s voor de kwaliteit mee.’
4. Het diploma loont, maar dat niet alleen
Nee, want ook de weg ernaartoe is kennelijk belangrijk. Veel studenten willen in hun weg naar de top zo veel mogelijk diploma’s bij elkaar stapelen, maar voor je uiteindelijke positie op de arbeidsmarkt maakt het ook uit welke route je aflegt.
Een voorbeeld daarvan is dat afgestudeerden met een masterdiploma aan de uni er over het algemeen beter op staan dan mensen die eerder een hbo-bachelor volgden. Ze hebben namelijk vaker een voltijd baan en hun uurloon is meestal hoger – en dat, terwijl ze allebei een masterdiploma hebben.
Deel dit verhaal op je socials
Geplaatst door
Eindredacteur bij HvanA. Ik volg en schrijf van alles en luister graag naar de verhalen die je te vertellen hebt. Tips voor zo’n goed verhaal op HvanA? Stuur een mailtje naar benne@hvana.nl.
