Wat zeggen de politieke partijen over… wonen en welzijn?
HvanA
De verkiezingen komen eraan en dus spit HvanA de partijprogramma’s door op alles wat jij als student wilt weten. Vandaag, twee dagen voor de verkiezingen, deel 3: wonen en welzijn. Wat willen de partijen doen aan het kamertekort? En hoe gaan ze studenten gelukkiger maken?
Studentenhuisvesting
Het is voor studenten misschien wel de grootste uitdaging van deze tijd: een kamer vinden. Kamers zijn schaars, de huren vaak torenhoog en hospiteeravonden eindigen geregeld in een teleurstelling. Vrijwel alle partijen erkennen dat er iets moet gebeuren, maar wat precies?
D66, GroenLinks-PvdA, SP, PvdD, VVD, ChristenUnie, CDA, BBB en Volt willen allemaal meer studentenwoningen realiseren. D66, GroenLinks-PvdA, SP en ChristenUnie zetten sterk in op het bouwen van veel meer studentenhuizen en studentenkamers, bij SP ook op of rond campussen. De partij vindt een lage huur ‘vanzelfsprekend’ en wil dat je voor nieuwe kamers standaard huurtoeslag moet kunnen aanvragen als student.
Soms zegt een partij ook iets over het type woningen dat ze willen bouwen. GroenLinks-PvdA wil studentenwoningen bouwen met gedeelde voorzieningen. Kamers dus, niet alleen maar studio’s waar je in je eentje bivakkeert en niets met anderen deelt. Ook CDA, D66 en BBB vinden het belangrijk dat studentenhuizen ontmoetingsruimtes hebben waar bewoners elkaar kunnen leren kennen. Volt is innovatiever en wil investeren in coöperatieve leef- en woonvormen waar studenten met elkaar samenleven.
Veel partijen vinden tegelijkertijd dat snelheid en creatieve oplossingen voor studenten geboden zijn. Die woningen staan er natuurlijk niet zomaar ineens. VVD, GroenLinks-PvdA, D66, SP en PvdD willen leegstaande panden daarom ombouwen tot woonruimte voor studenten. Dezelfde partijen, maar ook JA21, BBB, PVV en ChristenUnie willen het eenvoudiger maken om bestaande panden in meerdere woningen te splitsen, een extra verdieping op een woning te bouwen of anderszins te transformeren. Zo wordt bestaande ruimte benut om betaalbare woonplekken te maken voor studenten.
Andere partijen denken dat je het verhuurders een stuk makkelijker moet maken. Zo moeten vergunningen voor woningsplitsen wat betreft VVD en D66 gratis worden. D66 wil bovendien een tijdelijke crisisregel invoeren: iedereen mag één kamer verhuren zonder negatieve financiële gevolgen voor een uitkering, belasting, huur of hypotheek.
Veel partijen, van links tot rechts, willen ontmoetingsruimtes in studentenhuizen
VVD wil daarnaast ‘microwoningen’ in achtertuinen mogelijk maken voor studenten: een miniwoning bij je buurman.
Dat partijen verhuren weer aantrekkelijk willen maken is niet zo gek. Het afgelopen jaar verkochten veel particuliere verhuurders hun woningen, waardoor het kamertekort weer groter werd. Volt, D66, ChristenUnie, GroenLinks-PvdA en BBB moedigen daarom ook hospitahuur aan voor studenten. Om deze vorm van woningdelen aantrekkelijker te maken wil ChristenUnie studenten huurbescherming geven zolang ze studeren.
ChristenUnie en CDA zien studentenhuisvesting als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en leggen de nadruk op samenwerking tussen onderwijsinstellingen, gemeenten en woningcorporaties bij het realiseren van studentenhuizen. Partijen aan de rechterkant zoals PVV, JA21 en FvD, benadrukken in hun programma’s vooral dat studentenhuisvesting alleen voor Nederlandse studenten bedoeld is. Zij willen voorrangsregelingen voor internationale studenten afschaffen om de druk op de kamermarkt te verlichten. ChristenUnie wil ook een vermindering van het aantal ‘studiemigranten’, maar stimuleert de integratie van internationale studenten door ze in traditionele studentenhuizen te laten wonen. Dit moet georganiseerd worden door de ontvangende onderwijsinstellingen.
Woningen voor starters
Wat als je (straks) bent afgestudeerd en een huis wilt kopen? Ook dat is makkelijker gezegd dan gedaan. De huizenprijzen zijn de afgelopen jaren flink gestegen, betaalbare woningen zijn schaars en zonder een vast inkomen of veel spaargeld is een hypotheek aanvragen bijna onmogelijk. Huren in de vrije sector is voor starters vaak te duur en de wachttijden voor sociale huurwoningen zijn eindeloos.
Om starters te ondersteunen op de woningmarkt willen D66, GroenLinks-PvdA, SP, Volt en ChristenUnie grootschalig bouwen met een sterke rol voor woningcorporaties. GroenLinks-PvdA wil bijvoorbeeld 100.000 nieuwe woningen per jaar, waarvan veertig procent sociale huur en dertig procent middenhuur of betaalbare koopwoningen. Ook moet er een fonds komen dat tot dertig procent van de koopprijs voor starters kan meefinancieren.
D66 wil tien nieuwe steden bouwen
VVD, D66, BBB, ChristenUnie, FvD en Volt willen ook een startersfonds of -lening om deze groep woningzoekenden te helpen.
VVD staat permanent wonen in vakantiewoningen volledig toe, en wil net als FvD en BBB dat starters hun sociale huurwoning kunnen kopen. Starters met een cruciaal beroep krijgen bij BBB voorrang op de woningmarkt.
SP en Volt willen beide maar liefst een miljoen woningen bouwen. Daarvan moet twee derde van Volt betaalbaar zijn en dertig procent sociale huur. SP wil een miljoen huurwoningen met een maximale huur van 800 euro. D66 gaat nog een stap verder en wil tien nieuwe steden bouwen. In de eerste plaats voor studenten, starters en gezinnen.
Christelijk geïnspireerde partijen CDA, NSC en ChristenUnie richten zich op doorstroming en lokale binding in hun bouwplannen. Zij stimuleren het principe van ‘een straatje’ of ‘een wijkje’ erbij, zodat starters in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. Ook D66, Volt, BBB, JA21 en FvD zetten in op een ‘doorstroomdeal’ tussen generaties. Als ouderen verhuizen naar een geschikte betaalbare woning, komen er weer gezinswoningen vrij voor starters en jonge gezinnen, is het idee. JA21 wil meer seniorenwoningen bouwen om huizen vrij te krijgen voor starters.
Aan de rechterkant willen PVV en FvD de duurzaamheidseisen bij nieuwbouw schrappen en dat Nederlanders altijd voorrang krijgen op de woningmarkt. PvdD wil woningen juist duurzamer maken. In 2030 moeten alle woningen van de partij energieneutraal zijn. PVV wil verder dat het mediapark in Hilversum verandert in een woonwijk.
GroenLinks-PvdA, CDA, SP, PvdD, ChristenUnie, Volt en D66 willen de hypotheekrenteaftrek afschaffen om koopwoningen weer bereikbaar te maken voor starters. Alleen GroenLinks-PvdA, VVD, D66, BBB en FvD schrijven in hun programma’s dat de studieschuld niet of minder zwaar mee moet tellen bij het aanvragen van een hypotheek.
Welzijn
Geen kamer kunnen vinden, zorgen over de toekomst: het welzijn van studenten staat al een tijd onder druk. Daar lijkt iedereen in politiek Den Haag het ook wel over eens. Stress, prestatiedruk en financiële zorgen nemen toe, terwijl hulp of ondersteuning niet altijd toereikend is.
GroenLinks–PvdA, D66, Volt, CDA, BBB en PvdD leggen in hun plannen de nadruk op prestatiedruk in het onderwijs. Zij willen dat hogescholen en universiteiten meer investeren in begeleiding, zoals studentenpsychologen.
Volt wil dat mentale gezondheid een vaste plek krijgt in het curriculum
PvdD wil dat elke student een vaste begeleider krijgt, en GroenLinks-PvdA pleit voor minder toetsen en meer persoonlijke feedback. Volt besteedt ook aandacht aan de mentale gezondheid van internationale studenten, die van de partij ‘beter gemonitord’ moet worden.
Suïcidepreventie is voor VVD, GroenLinks-PvdA, D66, Volt en ChristenUnie een belangrijk speerpunt. Zij willen structurele financiering voor initiatieven als 113 Zelfmoordpreventie en pleiten voor betere samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en ggz. Volt en ChristenUnie gaan nog verder: zij willen dat suïcidepreventie wettelijk wordt vastgelegd.
D66, Volt, en ChristenUnie wijzen in hun programma’s ook op de invloed van sociale media op het welzijn van studenten. Ze willen jongeren beter beschermen tegen schadelijke online prikkels en vinden dat techbedrijven meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Volt heeft veel aandacht voor mentaal welzijn en bespreekt onder andere een bewustwordingscampagne over het effect van AI op de mentale gezondheid van jongeren. De partij vindt zelfs dat mentale gezondheid een vaste plek in het curriculum krijgt en dat de ggz tot 25 jaar gratis is.
Tot slot kan sport ook positief bijdragen aan het welzijn van jongeren. D66, SP, CDA, ChristenUnie, DENK, JA21, en BBB benadrukken het belang van sport om eenzaamheid te verminderen en stress te verlagen. SP komt met een concreet voorstel: een jaarlijkse sportpas van 240 euro voor jongeren. CDA en Volt willen studentensport laagdrempelig en betaalbaar houden door onderwijsinstellingen ruimte te geven om te investeren in sportfaciliteiten. Onderwijsinstellingen hebben die financiële ruimte inmiddels steeds minder: zo maakte de HvA dit jaar bekend de banden te breken met het USC.
Meer weten over de plannen van de partijen? Lees ook onze andere afleveringen over de verkiezingsplannen van partijen (onderwijs en jouw geld). Of stel je vraag via DM aan de redactie of per mail aan info@hvana.nl.
