Wat zeggen de politieke partijen over… het onderwijs?
HvanA
De verkiezingen komen eraan en dus spit HvanA de partijprogramma’s door op alles wat jij als student wilt weten. Vandaag, aflevering 1: het onderwijs. Wat zeggen de partijen over de kosten van studeren? En willen ze meer of minder buitenlandse studenten?
Het collegegeld
Studeren is te duur geworden. Het collegegeld blijft maar mee stijgen met de inflatie, boodschappen worden er niet goedkoper op en ook al is er weer een basisbeurs – voor de meeste studenten dekt dat niet de lading. Sommige partijen aan de linkerkant van het politieke spectrum vinden daarom dat het collegegeld omlaag moet. Dat zijn onder meer GroenLinks/PvdA, SP, PvdD.
SP is de meest radicale van het stel. Studeren moet op termijn helemaal gratis worden, vindt de partij. Volgens de SP is het ‘pure willekeur dat basis- en middelbaar onderwijs gratis zijn, maar mbo, hbo en universiteit niet.’ Ook de PvdD wil gul zijn voor studenten: het collegegeld moet ‘fors omlaag.’ Hoe fors is niet duidelijk, waar ze het geld vandaan halen ook niet: deze partijen hebben hun programma niet door laten rekenen.
Andere partijen kijken marktgerichter, zij willen onderscheid maken tussen ‘belangrijke en minder belangrijke’ opleidingen. Dat zijn Volt en VVD. Volt vindt het afschaffen van het collegegeld geen slecht idee, maar dan alleen voor ‘vitale opleidingen zoals ICT, techniek, bouw, onderwijs en zorg’. VVD is iets voorzichtiger: deze opleidingen moeten niet gratis worden, maar ‘goedkoper’. SGP vindt tot slot dat het goedkoper moet worden om een bestuursjaar te doen als student.
De basisbeurs
Als je studeren goedkoper wilt maken, kan je natuurlijk ook de basisbeurs verhogen. D66, PvdD, GroenLinks-PvdA, Volt, D66, SP en FvD vinden dit een goed idee, al zijn ze niet allemaal even concreet.
D66 wil basisbeurs omhoog met 166 euro per maand voor uitwonende studenten
D66 is vrij specifiek: de beurs moet met 166 euro per maand omhoog voor uitwonende studenten. De PvdD, Volt en GroenLinks-PvdA komen ook ongeveer op dat bedrag uit, ze willen een (uitwonende) basisbeurs van rond de vijfhonderd euro per maand. FvD stelt een fors verhoging voor. Zij willen ook een ‘ruimere OV-kaart.’
Andere partijen zeggen helemaal niets over het collegegeld of de beurs. BBB lijkt studeren toch vooral duurder te willen maken. Die partij is ondanks alle kritiek op het voorstel voor een langstudeerboete nog steeds fan van dat idee. Dat zou betekenen dat je extra moet bijbetalen als je uitloopt met je studie.
De internationals
De ideeën gaan niet alleen over geld. Ook internationalisering is weer een belangrijk onderwerp voor het hoger onderwijs. Niet zo gek, gezien veel (rechtse) partijen migratie het belangrijkste onderwerp van de verkiezingen hebben gemaakt.
Vooral de PVV gaat hierover op het orgel. Die partij wil ‘een maximale inperking van studiemigratie naar ons land. Ons onderwijs is er voor de Nederlanders, niet voor buitenlandse studenten die na hun studie weer vertrekken’, luidt het. Verder heeft de partij eigenlijk geen plannen voor het hoger onderwijs. De meeste buitenlandse studenten werken een jaar na hun afstuderen nog in Nederland, trouwens.
‘Buitenlandse studenten moet je kunnen terugsturen naar eigen land’, vindt PVV
Ook JA21 en FvD willen Nederlands weer ‘de standaardvoertaal’ in het hoger onderwijs maken. Veel andere partijen zijn het ermee eens dat de internationalisering wat is doorgeschoten, maar zien buitenlandse studenten niet als de oorzaak. Eerder als het symptoom. Dat zijn GroenLinks-PvdA en Volt.
Zij wijzen erop dat je beter wat kunt doen aan de marktwerking in het hoger onderwijs (zie ook kader onder). De enige partij die internationals in een positief daglicht zet, is D66: zij vinden dat je internationaal talent hier moet houden. VVD schippert weer een beetje: je moet alleen de ‘belangrijke’ internationals behouden. ‘Kiezen voor het juiste internationaal talent’, noemt de partij dat.
De ideologie
Tot slot gaat het in de plannen veel over het activisme in het hoger onderwijs. Ook dat is niet zo heel verwonderlijk. Afgelopen jaar was er opnieuw veel protest op universiteiten (en af en toe hogescholen), met name over het voortdurende geweld in Gaza.
Het hoger onderwijs is daar echter geen plek voor, vinden sommige partijen. JA21 en PVV gebruiken grote woorden: campussen en collegebanken moeten ‘activisme-vrij’ zijn. Een docent die meedoet aan gewelddadige demonstraties, wordt ‘per direct ontslagen’. Dat is helemaal niet aan politieke partijen om te bepalen, maar goed, ze vinden het wel.
Ook moeten buitenlandse studenten na zo’n protest ‘zonder pardon’ terug naar hun eigen land, schrijft de PVV. Dat idee heeft Geert waarschijnlijk van Donald opgedaan, die afgelopen jaar Palestijnse activisten van Amerikaanse campussen trok omdat hij ze terug wilde sturen naar het land van herkomst.
De ChristenUnie is wat minder agressief: die partij vindt dat er een ‘taskforce antisemitismebestrijding’ moet komen voor het hoger onderwijs. Dat moet ervoor zorgen dat Joodse studenten zich veiliger voelen. Afgelopen jaar was er veel te lezen in de media over hoe Joodse studenten zich onveilig voelden.
SP wil dat studenten macht krijgen om bestuurders in hoger onderwijs weg te sturen
Er zijn ook partijen die het juist goed vinden dat studenten zich wat meer bemoeien. Zij willen de studentenstem juist meer ruimte geven. Zo wil GroenLinks-PvdA ‘investeren in de medezeggenschap’ en pleit SP voor veel meer studentenmacht: een bestuurder moet zelfs kunnen worden weggestuurd door de medezeggenschap. Dat lijkt een klein beetje op de situatie in België, waar studenten hun eigen bestuurders benoemen.
De bezuinigingen
Oh ja, nog één ding: de bezuinigingen. Want ook al is het kabinet demissionair, er wordt nog altijd fors bezuinigd op het hoger onderwijs. Zijn er partijen die deze bezuinigingen alsnog terug willen draaien?
Ja. Vier partijen benoemen het letterlijk in de programma’s. Dat zijn GroenLinks/PvdA, D66, JA21 en Volt. Andere partijen doen minder beloftes.
SP wil fors in onderzoek investeren, CDA wil alleen meer geld naar bepaald wetenschappelijk onderzoek zoals AI en kwantumtechnologie. Van de demissionaire kabinetspartijen weet je hoe ze erover denken: zij hadden de bezuinigingen bedacht. VVD is kampioen onderwijsbezuinigingen: die partij bezuinigt in totaal nog eens anderhalf miljard euro extra op het hoger onderwijs. D66 investeert juist het meest.
Anders financieren
Hogescholen en universiteiten krijgen – naast een vaste bijdrage – geld van de overheid voor elke (Europese) student die zich inschrijft.
Dat maakt ze dus financieel afhankelijk van het aantal studenten dat zich inschrijft. En dat moet anders, vinden de meeste partijen. Het leidt namelijk niet alleen tot te veel marktwerking, het zorgt er in brede zin voor dat instellingen financieel te kwetsbaar zijn.
Zo neemt het aantal studenten de komende jaren rap af, is de verwachting. Wil je instellingen daar weerbaar tegen maken, dan is het een goed idee om bijvoorbeeld de vaste bijdrage te verhogen. Onder meer het CDA pleit hiervoor, maar ook SGP, BBB, NSC en D66 vinden het versterken van de financiering een goed idee. GroenLinks-PvdA ook, zij zien het als manier om de concurrentie tussen instellingen te verminderen.
Meer weten over de plannen van de partijen? Lees dan ook onze volgende afleveringen over de verkiezingen, die gaan over wonen/welzijn en jouw inkomen als student. Of stel je vraag via DM aan de redactie of per mail aan info@hvana.nl.
[molongui_author_box]
