Via de HvA kwam de ongedocumenteerde Anna aan een diploma: ‘Ik kan nu weer verder’
Pexels/Emily Ranquist
Dat iemand afstudeert aan de HvA is niet zo bijzonder. Dat een ‘ongedocumenteerde’ dat doet, wél. Anna is de eerste student die zonder paspoort een diploma kon behalen aan de hogeschool – een experiment dat de HvA nu omzet in vast beleid. ‘Ik ben vooral blij dat ik verder kan met mijn leven.’
Het was best een bizarre gewaarwording voor Anna*. Had ze net toen haar studie begon nog aan HvanA verkondigd dat ze altijd bang was geweest om door de politie aangehouden te worden, drie maanden later gebeurde het haar.
Ze fietste zonder licht, de politie hield haar staande. Een bekeuring volgde. ‘Maar nu had ik een verblijfsvergunning, dus kon ik mijn papieren tonen. Een paar maanden eerder was ik nog doodsbenauwd voor dit soort situaties, omdat ik die papieren simpelweg niet had. Nu kon ik bewijzen dat ik iemand was. Ik was haast blij dat ik bekeurd werd.’
De eerste
Er verschijnt een lach op het gezicht van Anna, wat wel vaker gebeurt tijdens het online interview. Anna is de eerste student die als ‘ongedocumenteerde’ jongere het Nederlands hoger onderwijs heeft doorlopen. Ze heeft geen paspoort – maar nu wel een diploma. ‘Ik ben super trots.’
‘Verplegers zijn altijd nodig, zo werd mij verteld toen ik een opleiding moest kiezen’
Vijf jaar geleden begon ze aan een opleiding tot verpleegkundige aan de HvA. Via een experiment dat mede door de hogeschool werd mogelijk gemaakt kon Anna gaan studeren. Voor mensen die zonder documenten in Nederland verblijven was dat nooit mogelijk geweest, door deze pilot aan de HvA kon het nu ineens wel.
De komende jaren komt die opening er voor meer jongeren. Het experiment waar Anna aan mee kon doen, is sinds kort vast beleid geworden (zie kader onder). Ook de ROC’s in Amsterdam beginnen nu met een pilot, wat betekent dat ongedocumenteerde jongeren nu ook welkom zijn om een opleiding te volgen in het mbo.
Afgezien van de coronatijd – voor haar het zwaarste jaar – beleefde Anna een ‘normale’ studententijd. Ze had recht op een verblijfsvergunning en kon voor het eerst dingen doen die alle studenten doen, zoals op reis.
Inmiddels is ze als verpleegster aan de slag, onder meer bij het VUMC. ‘Verplegers zijn altijd nodig’, zo legt ze de keus voor haar opleiding uit. ‘Dat werd mij ook verteld aan het begin. Het was of Verpleegkunde, of ICT.’ Uiteindelijk moet je immers wel aan de bak komen.
Pilot wordt beleid
De HvA, VU, UvA, Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en Hogeschool Inholland hebben de toegang voor ongedocumenteerde jongeren tot het hoger onderwijs omgezet naar vast beleid.
Het is dus geen pilot meer, vertelt Mayke Rameckers, afdelingshoofd Studentenzaken en nauw betrokken bij het project. Eind november werd het beleidsdocument ondertekend. ‘Nieuw is dat ook het mbo is aangesloten’, aldus Rameckers. ‘Zij gaan nu starten met de pilot. Het voortgezet onderwijs in Amsterdam en Diemen is ook betrokken, zodat ongedocumenteerde jongeren beter en eerder in beeld komen.’
Wachten op paspoort
Voor Anna is het nog even wachten of alles nu in kannen en kruiken is. Haar aanvraag op een permanente verblijfsvergunning, het o zo belangrijke paspoort, loopt inmiddels. Binnen een halfjaar tot een jaar krijgt ze de bevestiging van de Immigratie- en Naturalisatiedienst of ze ook écht mag blijven.
‘Ik kan mij niet voorstellen dat de IND mij nog zou weigeren’
‘Ik kan me niet voorstellen dat ze mij weigeren’, zegt Anna. ‘Ik werk volop, ik doe mee. Een beetje spannend blijft het natuurlijk wel. Ik ben hier zeven jaar illegaal geweest.’ Op haar elfde kwam Anna met haar ouders hiernaartoe vanuit Brazilië, daarna was lange tijd onduidelijk hoe haar toekomst eruit zou zien.
Met het veranderde politieke klimaat in Nederland ligt het onderwerp gevoelig in Nederland. Ongedocumenteerde studenten kunnen straks op vaste basis onderwijs volgen in Amsterdam, maar instellingen hebben er zelf niet over gecommuniceerd. Dit jaar begonnen er slechts twee ongedocumenteerde jongeren aan de HvA, in voorgaande jaren lag dat niet veel hoger. Uiteindelijk gaat het dus om zeer kleine aantallen studenten.
Maar voor studenten als Anna geeft het ‘veel hoop’ voor de toekomst. ‘Ook voor andere jongeren, dat zij het óók redden. Voor mijzelf ben ik gewoon blij dat ik verder kan met m’n leven. Dat ik na dit spannende traject straks misschien Nederlander word, met een echte baan. Dat is iets waarvan ik nooit durfde te dromen.’
* De volledige naam van Anna is bekend bij de redactie van HvanA, maar om privacyredenen achterwege gelaten in dit artikel.
Deel dit verhaal op je socials:
Geplaatst door
Eindredacteur bij HvanA. Ik volg en schrijf van alles en luister graag naar de verhalen die je te vertellen hebt. Tips voor zo’n goed verhaal op HvanA? Stuur een mailtje naar benne@hvana.nl.
