‘Twee procent van de studenten stemt? Schaf maar af, die verkiezingen’
Fadel El Hakim/HvanA
Studenten op de campus
Hoe blaas je de democratie op een hogeschool leven in? Misschien kan de HvA iets leren van Zuyd Hogeschool. De medezeggenschap lag er jaren geleden net zo op zijn gat als hier, maar inmiddels worden studenten steeds beter betrokken. ‘Ik schrik wel van jullie lage opkomst.’
HvanA wilde weleens bellen met Werner Graff Eussen, een medezeggenschapsman in hart en nieren. Hij is voorzitter van de centrale raad op Zuyd Hogeschool, in Limburg. Ook is hij voorzitter van de landelijke Vereniging Medezeggenschapsraden Hogescholen (VMH).
Kan hij misschien uitleggen hoe het komt dat zijn hogeschool een jaar of tien geleden net zo’n dorre democratie had als de HvA, maar nu een stuk beter scoort? Destijds trokken beide instellingen bij hun verkiezingen voor de medezeggenschapsraden (mr) nog acht procent van de studenten naar de stembus.
Inmiddels is het bij de HvA alleen maar dooier geworden, terwijl jullie steeds meer studenten weten op te trommelen voor je verkiezingen, toch?
‘Dat klopt. Bij de centrale raadsverkiezingen van twee jaar geleden stemde twaalf procent van de studenten, en een op de twee medewerkers. Kijk je naar onze academies – dat zijn onze faculteiten – dan halen de meeste een opkomst van ver boven de dertig procent. Bij de juridische academie leven de verkiezingen het meest. Daar stemde twee jaar geleden 86 procent van de studenten.’
Hoe kan dat? Is de betrokkenheid bij jullie hogeschool dan zo veel groter?
‘Er zijn meerdere redenen voor, denk ik. We hebben de afgelopen jaren vooral geprobeerd de ondersteuning van studenten en medewerkers in onze raden heel goed te regelen. Elke raad heeft nu een ambtelijk secretariaat dat ondersteunt op het gebied van kennis en planning. Ook zodat elke student goed weet waar het over gaat in de raad.’
‘Daarnaast is er veel communicatie naar de achterban. We houden twee keer in het jaar tussentijdse verkiezingen om de boel levend te houden en we nemen de landelijke week van de medezeggenschap erg serieus. Raadsleden gaan dan de boer op om studenten te overtuigen en in te lichten over alles wat er gebeurt op de hogeschool. Dat is nog even los van de doorlopende communicatie via nieuwsbrieven en social media-accounts.’
Beeld: Zuyd Hogeschool | Werner Graff Eussen
Bij de HvA lukt het totaal niet, die achterban erbij houden. Hier stemt maar twee procent van de studenten. Wat denkt u als u dat percentage hoort?
‘Ja, schaf maar af, die verkiezingen. Dat is het eerste wat ik denk. Want dan leeft het dus totaal niet. Je kunt ook moeilijk zeggen dat als zo weinig studenten hun stem uitbrengen, de gekozen studenten daadwerkelijk de studentenpopulatie representeren. In wezen zou je net zo goed een algoritme willekeurig kunnen laten bepalen wie er in de raden komen. Twee procent, ik schrik daar eerlijk gezegd wel van.’
Wat zijn oplossingen in zo’n situatie?
‘Misschien moet de HvA het systeem omgooien. Je kunt overwegen een aparte raad voor studenten op te richten, naast de aparte raad voor medewerkers. Misschien dat het dan meer gaat leven onder de studenten, omdat studenten dan meer hun eigen ding hebben.’
‘Boek je resultaten als medezeggenschap, dan begrijpt je achterban ook beter waarom de raden belangrijk zijn’
‘Je kunt ook denken aan hogere vergoedingen. Dus studenten bij de HvA nog meer geld geven voor hun raadswerk, zeker in opleidingscommissies en deelraden. Dat kan, want er gelden bandbreedtes. In principe zou je als deelraadlid 500 euro per maand kunnen krijgen.’
‘Goed, geld is misschien niet de trigger die je wilt. Maar het is te overwegen in een dure stad als Amsterdam. Er horen wel verwachtingen bij, dat is de deal. Studenten moeten ingelezen zijn op de onderwerpen en begrijpen welke belangrijke beslissingen er op stapel liggen. Zo niet, moet je de raad uitgezet kunnen worden, vind ik.’
U werkt al ruim twintig jaar bij Zuyd Hogeschool. Is de democratie opgebloeid, in die jaren?
‘Op het moment dat ik hier binnenkwam ben ik meteen lid geworden van een deelraad. Dat was in 2004. De hele medezeggenschap heeft sindsdien een flinke evolutie doorgemaakt. Zowel centraal als decentraal. In het verleden had je bijvoorbeeld geen ambtelijke secretariaten en moest je alles zelf uitzoeken.’
‘Wat je nu ziet is dat onze medezeggenschappers – het gros althans – echt goed op hun netvlies heeft staan waar ze recht op hebben. En wat levert dat op? Resultaten. Wij waren de eerste hogeschool die het bindend studieadvies (bsa) afschafte. Wij waren ook de eerste die de reiskostenvergoeding voor medewerkers op orde kreeg. Dat begon bij medezeggenschappers, mensen die ingelezen waren en ergens werk van maakten. Boek je resultaten, dan begrijpt je achterban ook beter waarom de raden belangrijk zijn.’
Zijn deze verkiezingen extra belangrijk, gezien de bezuinigingen? Of hebben studenten een beperkte vinger in de pap, wat dat betreft?
‘In feite kun je als deelraad van een faculteit heel veel schrappen en tegenhouden. Dus natuurlijk is de medezeggenschap hierin heel belangrijk. Ik denk dat de belangrijkste vraag van het moment is: hoe hard moeten de bezuinigingen erin slaan? En waar dan precies?’
Tussenstand verkiezingen
Het lijkt erop dat ook dit jaar de HvA er niet in slaagt studenten naar de stembus te trekken. Op het moment van checken bleek 1,3 procent van de studenten te hebben gestemd voor de centrale medezeggenschapsraad, en voor deelraden vaak nog minder (peildatum dinsdag 26 mei).
Onder medewerkers is de opkomst een stuk hoger, maar nog steeds relatief laag (27 procent). De mr-verkiezingen van de HvA lopen nog tot en met 4 juni.
‘Als er bezuinigd moest worden, is dat de afgelopen jaren altijd bij het onderwijs weggehaald. Bij de docenten dus. Je ziet dat er steeds meer ondersteunende mensen bij zijn gekomen, en dat de verhouding in wezen steeds schever is geworden. Ik ben zelf ook ondersteunend personeel, maar durf het gerust te zeggen: juist bij deze afdelingen zou je rigoureus kunnen en misschien wel moeten snijden.’
Heeft u een laatste tip voor de HvA?
‘Neem je democratie serieus. Studenten moeten zich verkiesbaar stellen en meedenken bij wat er gebeurt op de HvA. Anders geef je een deel van je democratisch recht weg. Doe je er niets mee, dan moet je misschien maar eens een enquête houden: we gaan de verkiezingen afschaffen, wat vind jij ervan? Weet je meteen hoe belangrijk ze het vinden.’
‘Ik denk eerlijk gezegd dat het bestuurders en opleidingsmanagers niet zo veel uitmaakt, die hele verkiezingen. Maar ze zijn wel degelijk bij de medezeggenschap gebaat. De macht heeft niet alle kennis in huis. Zij zitten niet in de klas; ze weten heel vaak niet wat studenten bezighoudt; dat die docent nog na de soep en aardappelen zit na te kijken en te mailen met studenten. De medezeggenschap weet dat wel en houdt de macht op het juiste spoor. Het zijn de dwarsliggers die de rails bij elkaar houden.’
Deel dit verhaal op je socials
Eindredacteur bij HvanA. Ik volg en schrijf van alles en luister graag naar de verhalen die je te vertellen hebt. Tips voor zo’n goed verhaal op HvanA? Stuur een mailtje naar benne@hvana.nl.
