‘Had de student van nu maar wat meer ruimte om te experimenteren’

Nieuws, memes, viral TikTok-trends? De wereld van haar studenten gaat razendsnel. Hadden ze maar wat meer ruimte om tijdens hun opleiding te ontspannen en ontdekken, schrijft mediadocent Suzanne Okkes in haar eerste column voor HvanA. ‘Ik gun elke student een avond in Paradiso zoals ik die had.’

Op een zachte zomeravond zat ik op een kussen op de grond, met een koel glas blauwe thee in mijn hand, in de grote zaal van Paradiso. Het was juni 2025, maar ik waande mij in de jaren zestig.

Mensen in kleurrijke gewaden, overal lichtjes, wandkleden, doeken en dekens, en wij als publiek in een grote kring op kussentjes om de performers heen. Ik denk niet dat de blauwe thee gespiked was met lsd, maar dat was ook niet nodig – wat we te zien kregen was al behoorlijk trippy.

De nieuwste show van dit muziekcollectief, Snowapple, vertelde het verhaal van een cyborg die op zoek gaat naar een betere wereld. Funky blazers, reggaeritmes, opera-achtige vocalen, engelen, robotjes, een onverwacht lieve Nederlandstalige versie van Bowie’s ‘Space Oddity’… waar het al te experimenteel werd, raakten ze mij soms even kwijt. Maar het grootste deel van de avond zat ik er middenin.

In tegenstelling tot deze kunstenaars moeten mijn studenten zich voortdurend afvragen: ‘Is het zo goed?’

En ik dacht aan mijn eerstejaars, Creative Business lichting ‘24-‘25, die net die ochtend hun portfolio’s voor blok 4 hadden ingeleverd. Dít doen we veel te weinig op de HvA, dacht ik. Experimenteren, ontdekken, verhalen vertellen. Iets maken, zonder meteen al met het resultaat bezig te zijn.

Waar de kunstenaars van Snowapple het publiek weigeren te geven wat het verwacht (laat staan wat het wil), moeten mijn studenten zich voortdurend afvragen: is het zo goed? Kan ik hiermee een voldoende halen, een doelgroep bereiken, geld verdienen, viral gaan?

Deels is dat logisch – ze maken geen autonome kunst, maar toegepast werk. Toch zou ik willen dat we bij de opleiding Creative(!) Business wat meer ruimte gaven aan creativiteit. Studenten willen dat vaak best, maar ze moeten toch vooral hun studiepunten halen. En dat wringt: wie onzeker is over het eindresultaat en vooral bezig is met beoordelingscriteria afvinken, komt zelden echt in de creatieve flow.

Alles moet tegenwoordig vooral snel, efficiënt en toetsbaar – geen ideale omstandigheden om eens rustig wat uit te proberen

Zelf ben ik in de jaren negentig afgestudeerd. Ik weet nog hoe ik in een reeks koortsachtige, nachtelijke typsessies al mijn gedachten en associaties over Margaret Atwood op papier knalde. Ik werd koortsachtiger naarmate de deadline dichterbij kwam, maar ook scherper en helderder; hélemaal in een flow van verbanden leggen, thema’s ontwarren en metaforen duiden. Mijn beoordelaars gaven me een 7,5. Ze schreven onder meer in hun beoordeling: ‘Je hebt een oorspronkelijke en heel persoonlijke analyse van het werk van Margaret Atwood geschreven. De beoordeling had hoger uit kunnen komen, als je je iets meer had laten hinderen door de secundaire literatuur’. Prachtig geformuleerd vond ik dat. Ik voelde me een vrije geest en maar weinig gehinderd door de kaders.

Onze studenten worden helaas continu gehinderd. Niet alleen door reflecties, smart geformuleerde leerdoelen en rubrics, maar ook door de realiteit van 2025. Vergeleken met ‘mijn’ luxe jaren negentig betalen studenten anno nu meer collegegeld, terwijl ze minder studiebeurs krijgen én minder tijd om af te studeren. Alles moet vooral snel, efficiënt en toetsbaar, en passen naast bijbanen van soms wel dertig uur per week. Geen ideale omstandigheden om eens rustig wat uit te proberen.

Nee, onze studenten zijn geen Snowapples en ze hoeven geen artiesten of kunstenaars te worden. Maar wat we van kunstenaars kunnen leren, is hoe belangrijk het experiment is: fouten maken, eerste versies verprutsen, schuiven en schaven in je teksten, foto’s maken met een sjaal over de lens, een klarinet oppakken en kijken of je er geluid uitkrijgt.

Ik gun de studenten van 2025 meer ruimte. De ruimte om minder bezig te zijn met ‘of het zo goed is’, en meer met ‘wat vind ik zélf goed?’. De ruimte om een theatercursus te volgen bij CREA, om naar een museum te gaan, om een verwarrend concert te bezoeken of om gewoon een boek te lezen. Want creativiteit, de vonk van oorspronkelijkheid die ze nodig hebben om hun werk als mediaprofessional echt goed te doen, moet je voeden.

Ja, dat kost geld, en in het huidige politieke klimaat zit extra geld voor onderwijs (laat staan kunstonderwijs) er niet zo in. Toch blijf ik geloven dat het de hele maatschappij ten goede komt als we erin slagen om een ontspannen, creatieve en ruimdenkende nieuwe generatie te laten afstuderen. Ik gun alle studenten wat meer de kans om zomaar op een kussen in Paradiso te belanden, met een glas blauwe thee in hun hand en nieuwe ideeën in hun hoofd.