Steeds meer kritiek op het bsa: wat doet de HvA?

Het bindend studieadvies, het bsa, ligt steeds vaker onder vuur. Toch houden veel HvA-opleidingen eraan vast. De uitkomsten van een HvA-pilot met een niet-bindend studieadvies moeten bepalen of dat vanaf 2027-2028 verandert.

Vrijwel alle opleidingen van de Hogeschool van Amsterdam werken nog steeds met een bindend studieadvies (bsa). Dat is opvallend, want steeds meer onderzoekers en hogescholen zetten vraagtekens bij het systeem. HvanA zet de belangrijkste vragen en antwoorden op een rij.

Wat is het bindend studieadvies?
Studenten moeten in hun eerste studiejaar een minimumaantal studiepunten halen. Lukt dat niet, dan moeten zij stoppen met hun opleiding en mogen zij zich meestal enkele jaren niet opnieuw voor dezelfde opleiding inschrijven.

Waarom staat het bsa ter discussie?
Onderzoekers vragen zich steeds vaker af of het bsa wel doet waarvoor het bedoeld is: studenten sneller laten afstuderen en studiesucces vergroten.

Onderzoeker Sander de Vries van de Vrije Universiteit concludeerde dit voorjaar op basis van grote hoeveelheden CBS-data dat studenten met een bsa niet sneller afstuderen. Volgens hem is de kans op een diploma zelfs iets kleiner, omdat sommige studenten te vroeg uit het hoger onderwijs verdwijnen.

Doen andere hogescholen het anders?
Ja. Steeds meer hogescholen versoepelen het bsa of schaffen het helemaal af.

Zuyd Hogeschool werkt al vier jaar zonder bsa. Volgens de hogeschool blijken sommige studenten die vroeger zouden zijn weggestuurd, later alsnog succesvol binnen vier jaar af te studeren.

Ook de Hogeschool Utrecht (HU) maakte deze week bekend het bindend studieadvies te vervangen door een dringend studieadvies. Studenten krijgen daarbij nog wel een advies over hun studievoortgang, maar worden niet automatisch verplicht te stoppen. Volgens de HU past dat beter bij maatwerk, begeleiding en studentenwelzijn.

Waarom houdt de HvA dan vast aan het bsa?
Volgens de HvA is die vraag niet zo eenvoudig te beantwoorden.

De hogeschool zegt dat studenten op tijd moeten weten waar ze staan, goede begeleiding nodig hebben en soms geholpen zijn met een tijdige overstap naar een opleiding die beter bij hen past.

Daarnaast wijst de HvA erop dat de discussie breder is dan alleen de vraag of een studieadvies bindend moet zijn.

Heeft de HvA zelf onderzoek gedaan?
Ja. Tijdens corona zette de HvA een streep door het bsa. En vanaf 2024 corona mochten opleidingen experimenteren met een niet-bindend doorstroomadvies (dsa).

Die experimenten zijn inmiddels afgerond. De HvA zegt de resultaten momenteel te analyseren. Op basis daarvan wordt voor studiejaar 2026-2027 besloten hoe de hogeschool verdergaat met studieadvies.

Is het onderzoek dan niet al duidelijk?
Niet iedereen vindt van wel.

Lector Rutger Kappe van Inholland waarschuwde onlangs dat onderzoekers vooral kijken naar uitval in het eerste studiejaar. Volgens hem is nog onvoldoende bekend of studenten zonder bsa uiteindelijk ook vaker een diploma halen, of dat uitval zich verplaatst naar latere studiejaren.

Hij verwijst daarbij naar eerste signalen uit ander onderzoek. Die zouden erop wijzen dat vrijwel onbeperkte doorstroom het risico op uitval in hogere studiejaren juist vergroot. Studenten blijven dan langer ingeschreven, maar lopen mogelijk later alsnog vast, met grotere gevolgen voor switch-mogelijkheden, studieschuld en motivatie.

Hoeveel HvA-studenten krijgen een negatief bsa?
Dat is op dit moment niet duidelijk.

De HvA geeft aan dat het aantal negatieve studieadviezen geen goed beeld geeft van het aantal studenten dat daadwerkelijk moet stoppen. Een deel van de studenten schrijft zich namelijk al eerder uit, omdat zij zelf besluiten van opleiding te veranderen of te stoppen.

Wat gebeurt er nu?
Voorlopig verandert er dus weinig. Vrijwel alle HvA-opleidingen werken nog steeds met een bindend studieadvies: ongeveer negen op de tien eerstejaars zit op een opleiding die met een bsa werkt.

Wel wordt de discussie steeds actiever. Onderzoekers, politici en hogescholen verschillen van mening over de vraag of snelle selectie studenten nou helpt of juist in de weg zit.

De evaluatie van de HvA-pilot moet uitwijzen of de hogeschool haar koers de komende jaren gaat aanpassen. Voorlopig kiezen steeds meer andere hogescholen voor verzachting of afschaffing van het bsa.