‘Soms is werken in het onderwijs de leukste baan die er bestaat’

Docent Jacob Eikelboom schrijft elke twee weken een column over het verwarrende leven op en rond de hogeschool. Het nieuwe jaar is pas net begonnen, maar Jacob weet al precies wat hij zichzelf de komende twaalf maanden toewenst. ‘Vrijheid, nieuwsgierigheid en het onderwijs als leukste baan die er is.’

Ook bij minorstudenten, die je beperkt ziet omdat ze vaak van andere opleidingen komen, besteed ik aandacht aan meer dan de lesstof en vakinhoud.

Zodoende weet ik dat een van mijn studenten op haar twaalfde vanuit Syrië naar Nederland is gekomen. Ik voelde mij daarom vrij te vragen hoe ze de recente omwenteling in Syrië ervaarde. Ik vroeg het wat terloops, met het idee dat ze het die week al tien keer had verteld en wel uitgepraat was.

Weet je, zei de ambtenaar, deze gastles geven is het leukste wat ik in weken heb gedaan

Niets van dat alles, het was alsof ik een ventiel uit een waterbed trok. Een stortvloed aan verhalen kwam vrij. Over de stad van haar jeugd, waar haar vader meubelmaker was. Over haar schooltijd, hoe haar islamitische ouders bewust kozen voor een christelijke school. Over haar vriendinnen, die achterbleven in haar geboortestad. Over haar oom, die het leven liet in het jarenlange geweld. Maar ook over toekomstdromen, over partnerkeuze en werk. Toen ik haar vroeg of ze er wel eens over nadenkt om terug te keren naar Syrië, was haar antwoord luid en duidelijk. Nee. Ongevraagd vertelde ze ook waarom. Hier in Nederland voel ik mij echt vrij en daar kan weinig tegenop, zei ze.

Wie zich echt vrij voelt, is niet bang voor het onbekende. Vrijheid en nieuwsgierigheid zijn broer en zus, zeg ik wel eens in de les. Tegen deze student had ik dat nooit geroepen, maar ze handelde er wel naar. Ze had samen met haar minorgroep een gastspreker geregeld over veranderingen in de stad. Ze had een onderwerp gekozen waar ze tot een paar weken terug nog nooit van had gehoord: de bruine kroeg.

Haar nieuwsgierigheid was groter dan de vooroordelen die ze zou kunnen hebben over oude witte mannen die overdag bier en jenever drinken. En die open geest werd beloond. De gastspreker, een initiatiefneemster van de Dag van de Bruine kroeg, hield een warm pleidooi over de meerwaarde van bruine kroegen voor de stad. Over de sociale betekenis, over identiteit en de huiskamerfunctie.

Vrijheid, nieuwsgierigheid en onderwijs: dat zijn de ingrediënten die mijn leven en werk leuk maken

Ze gaf een historisch en actueel inkijkje in een Amsterdams fenomeen dat bij velen onbekend en onbemind bleek. Bij navraag bleek meer dan de helft van de studenten niet te weten wat een bruine kroeg is, laat staan dat ze er één van binnen hadden gezien. Na een uurtje was hun horizon zo verbreed, dat ze nooit meer voorbij een bruine kroeg zouden lopen zonder aan deze gastles te denken en te glimlachen – tenminste, die indruk wekte de klas.

Na afloop sprak ik nog even met een gastspreker. Zij werkte als vrijwilliger voor de stichting achter De dag van de Bruine Kroeg, wat ze deed naast haar baan als hoge ambtenaar bij een ministerie.

Weet je, zei ze, deze gastles geven is het leukste wat ik in weken heb gedaan.

De verhalen, vragen en frisse blikken van studenten en van anderen die ik tegenkom in het onderwijs zetten mij regelmatig aan het denken. Soms zorgen die voor nieuwe inzichten, soms voor een bevestiging van wat ik al vermoedde. In die laatste lesweek, vlak voor het nieuwe jaar, hoefde ik niet eens te reflecteren of na te denken wat nu echt belangrijk is om te behoeden voor het nieuwe jaar. Het werd mij gewoon aangereikt.

Vrijheid, nieuwsgierigheid en onderwijs als de leukste baan die bestaat, dat zijn ingrediënten die mijn leven en het werk mooi maken, ook in 2025.