Rechter vernietigt fraudezaak HvA: plagiaat door student is niet bewezen
Pexels (bewerking: HvanA)
De Hogeschool van Amsterdam heeft een student ten onrechte een fraude-aantekening opgelegd wegens vermeend plagiaat. Volgens de rechter is niet overtuigend bewezen dat de student daadwerkelijk heeft gefraudeerd.
De Hogeschool van Amsterdam heeft een student ten onrechte een fraude-aantekening opgelegd wegens vermeend plagiaat. Dat oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de hoogste bestuursrechter van Nederland. Zowel het besluit van de examencommissie als dat van het college van beroep voor de examens (CBE) is vernietigd.
De zaak draait om een student Commerciële Economie die in het studiejaar 2024-2025 het vak Koers bepalen 1 volgde. Dat vak bestaat uit drie sprints. De eerste twee maakte hij in groepsverband, de derde moest hij plotseling zelfstandig afronden, nadat de docent vond dat zijn inzet in de groep onvoldoende was.
Plagiaatmelding na solowerk
Bij de beoordeling van die derde sprint concludeerde de examinator dat de opdracht voor 87 procent overeenkomsten vertoonde met andere werken, waarvan een groot deel met het werk van het voormalige groepsgenootschap. De examencommissie verklaarde het toetsresultaat ongeldig en registreerde ‘FR’ — fraude — in het studentendossier.
De student ging in administratief beroep, maar het CBE verklaarde dat ongegrond. Daarop stapte hij naar de Raad van State.
Twijfel mag niet tegen student werken
De bestuursrechter stelt in de uitspraak dat bij een verdenking van fraude buiten redelijke twijfel moet vaststaan dat een student daadwerkelijk plagiaat heeft gepleegd. Is die zekerheid er niet, dan moet het voordeel van de twijfel bij de student liggen.
Volgens de Raad van State ontbreekt die zekerheid hier. Het vak is zo ingericht dat sprint 3 voortbouwt op het werk uit sprint 1 en 2. Het hergebruiken van eerdere analyses en teksten is daardoor niet alleen logisch, maar onderdeel van de opdracht. Dat geldt ook als dat eerdere werk in groepsverband is gemaakt.
Als docenten vonden dat de student onvoldoende had bijgedragen aan sprint 2 en daarom geen gebruik mocht maken van dat groepswerk, dan had dat volgens de rechter op dat moment moeten worden gecorrigeerd. Dat is niet gebeurd.
Onvoldoende onderbouwing
Ook over het vermeende plagiaat in sprint 3 zelf is de rechter kritisch. De plagiaatscan die door de HvA werd gebruikt, maakte niet duidelijk welke specifieke onderdelen problematisch waren. Tijdens de zitting kon het CBE bovendien niet helder toelichten of de overeenkomsten betrekking hadden op nieuw werk uit sprint 3 of op eerder ingeleverd materiaal.
Daarmee is volgens de Raad van State niet bewezen dat de student zich schuldig heeft gemaakt aan plagiaat.
Gevolgen
De fraude-aantekening en de ongeldigverklaring van de toets mogen daarom niet in stand blijven. De HvA moet bovendien ruim 3.100 euro aan proceskosten vergoeden en het griffierecht terugbetalen.
De uitspraak onderstreept dat hogescholen zorgvuldig moeten omgaan met verdenkingen van plagiaat, zeker bij groepsopdrachten en onderwijs dat in stappen is opgebouwd. Een plagiaatscan kan daarbij een signaal zijn, maar is geen bewijs op zichzelf.
Paul Disco is directeur en hoofdredacteur van HvanA. Hij werkt al ruim veertig jaar in de journalistiek en media en houdt zich vooral bezig met hoger onderwijs, medezeggenschap, bestuur en organisatie.
Eerder werkte hij onder meer voor landelijke nieuws- en opinietitels (dagbladmanager de Volkskrant en directeur De Groene Amsterdammer). En adviseerde hij organisaties op het gebied van strategie, communicatie en bedrijfsvoering.
Naast journalistiek heeft hij een grote belangstelling voor leren, motivatie, persoonlijkheidsontwikkeling en de manier waarop organisaties functioneren.
Bij HvanA ziet hij onafhankelijke journalistiek als een onmisbare bijdrage aan een open, democratische en lerende hogeschoolgemeenschap.
Heb je nieuws over de HvA, wil je wat kwijt of gewoon even bijpraten: mail gerust naar paul@hvana.nl
