‘Zeg nee tegen de NSE: dit onderzoek zegt niets over de kwaliteit van jouw opleiding’

OPINIE – Zoals ieder jaar is studenten recentelijk weer gevraagd om de Nationale Studenten Enquête in te vullen. Gelukkig maar, anders weten we niet hoe het er met opleidingen voor staat, toch? Onzin, schrijft docent Joop Kielema. ‘De NSE meet helemaal geen onderwijskwaliteit.’

12 januari startte de NSE: de Nationale Studenten Enquête. Iedere docent van de HvA kent dit onderzoek wel, waarin met heel veel vragen een opleiding wordt doorgelicht.

Officieel heet het een tevredenheidsonderzoek. Maar in de praktijk ruikt het toch erg naar een onderzoek naar onderwijskwaliteit. De website van de NSE presenteert de enquête als instrument om de prestaties te vergelijken. Onderwerpen zijn docenten, inhoud van het onderwijs, toetsing en beoordelingen. Hoe hoger je scoort, hoe beter het onderwijs. Toch?

Na zeven lessen kun je vinden dat jouw docent goed is, maar ís hij ook goed?

Niet dus. Onderzoek naar student-evaluaties stelt vast dat enquêtes een waardeloos instrument zijn om onderwijskwaliteit mee vast te stellen. Ten eerste is onduidelijk wat goede kwaliteit van onderwijs is. Ten tweede kan er geen onderscheid gemaakt worden tussen feiten en meningen. Na zeven lessen en een tentamen kan een student een docent goed vinden. Maar óf hij ook goed is? Je meet niet of studenten blijvend vaardigheden hebben geleerd, of kennis hebben opgedaan. Met een enquête als de NSE wordt de argumentatie als het ware omgedraaid: goede onderwijskwaliteit, dat is wat de enquête meet.

Lage scores
De HvA scoort al vele jaren laag op de NSE. De hogeschool hoopt dan ook dat voorlichting over waarom de NSE belangrijk is en tips bij het invullen bijdragen aan betere scores. Deze reactie is begrijpelijk. Het ministerie van onderwijs heeft de NSE verplicht gesteld, voor alle betrokkenen zijn de cijfers van de NSE zo belangrijke ijkpunten geworden om te zien of je hogeschool het ‘goed doet’. We weten dan wel niet precies wat het cijfer betekent, maar een laag cijfer is altijd slecht. En zo wordt er ook naar gekeken. Cijfers lijken objectief en zijn makkelijk te vergelijken.

Mijn advies aan studenten is om niet mee te doen aan dit circus

De cijfers lijken daarom belangrijke informatie over de onderwijskwaliteit te bevatten, maar doen dat niet. We hebben een veel betere bron van informatie, namelijk de NVAO-rapporten. Dat zijn rapporten van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie, waarin wordt beschreven hoe het onderwijs van een opleiding er voorstaat.

Die rapporten zijn gebaseerd op een diepgaand onderzoek naar de kwaliteit van een opleiding, op basis van veel verschillende bronnen en perspectieven. Ook dat van de student. Dat geeft een veel beter beeld van een studie dan de resultaten van een enquête die je volgens de instructies in tien tot vijftien minuten kan invullen. Het zijn alleen geen mooie rapportcijfers met rode en groene kleuren. En bovendien ook niet makkelijk te vinden.

Beter weglaten
Elkaar de maat nemen op basis van slechte informatie – qua validiteit en betrouwbaarheid – is in ieder geval niet gewenst. Je kan wel zeggen dat de cijfers daar niet voor bedoeld zijn, maar zo worden ze wel gebruikt. Om dat te voorkomen kunnen we het becijferen beter maar helemaal weglaten.

Mijn advies aan studenten is dan ook om niet mee te doen aan dit circus. Het doet soms voorkomen alsof onderwijs dat volgens de NVAO goed is, dat niet is. Als niemand meedoet, krijg je onvoldoende data en kunnen er geen resultaten worden berekend. En ja: in een democratie mag iedereen zelf kiezen. Dus studenten hoeven het niet mijn argumentatie eens zijn. Maar ik vind het wel belangrijk dat ze de voor en tegens kennen en zo een gefundeerde beslissing kunnen nemen.

Deze opinie werd geschreven door Joop Kielema, docent Studio Data Driven Business bij HBO-ICT. 

Reageren of zelf eens je mening geven in een opinie? Dat kan, bekijk de voorwaarden hier. Alle eerder geschreven opinies op onze site vind je hier.