Nieuwe cijfers tonen lichte verbetering mentale gezondheid onder studenten
HvanA
Studenten in collegezaal
Voor de derde keer hebben het RIVM en het Trimbos-instituut de Monitor Mentale Gezondheid en Middelengebruik Studenten hbo en wo uitgevoerd. Het gaat sinds de eerste meting in 2021 iets beter met de studenten, maar lang niet met iedereen.
Veel studenten worstelen nog altijd met gevoelens van depressie, angst, eenzaamheid, stress of prestatiedruk. Meer dan de helft ervaart emotionele uitputtingsklachten en een kwart geeft aan weleens ‘levensmoe’ te zijn. Vrouwelijke studenten, lhbtq+’ers en studenten die zich niet als man of vrouw identificeren hebben vaker een minder goede mentale gezondheid.
Het middelengebruik van studenten is sinds 2021 nauwelijks veranderd. Wel is er een lichte afname in het wekelijks gebruik van cannabis en werden het afgelopen jaar minder slaap- en kalmeringsmiddelen zonder voorschrift gebruikt. Het percentage studenten dat dagelijks vapet is in 2025 wel hoger dan in 2021. Alcohol en cannabis blijven net als voorgaande jaren de meest gebruikte middelen.
‘Studenten met geldzorgen of stress over wereldwijde spanningen voelen zich minder goed en grijpen vaker naar middelen’
Opvallend is dat studenten met een bijbaan over het algemeen een betere mentale gezondheid hebben dan studenten zonder een bijbaan, maar wel meer risico lopen op middelengebruik.
De lichte verbetering in de mentale gezondheid van studenten wordt vooral gebaseerd op een vergelijking met de cijfers uit 2021, toen door de corona lockdown de problemen een stuk desastreuzer waren. De meeste verbeteringen in mentale gezondheid en kleine afnames in middelengebruik vonden veelal plaats tussen 2021 en 2023, na het einde van de coronapandemie.
Meer studenten krijgen hulp
In 2025 kregen meer studenten hulp bij problemen door middelengebruik dan in 2023. Bij mentale klachten vond die toename alleen plaats tussen 2021 en 2023. Toch blijft het aandeel studenten dat ondersteuning krijgt bij middelengebruik (22 procent) aanzienlijk lager dan het aantal studenten dat hulp ontvangt voor mentale klachten (66 procent).
De uitkomsten van de monitor laten zien dat de mentale gezondheid en het middelengebruik van studenten niet alleen worden bepaald door persoonlijke kenmerken of achtergrond.
Over de monitor
De Monitor Mentale Gezondheid en Middelengebruik Studenten hbo en wo is een tweejaarlijks onderzoek naar de mentale gezondheid en het middelengebruik van studenten, uitgevoerd door het Trimbos-instituut, het RIVM en GGD GHOR.
De eerste meting vond plaats in 2021, de tweede in 2023 en de derde in 2025, waaraan ruim 27.000 studenten van 23 onderwijsinstellingen (12 hogescholen en 11 universiteiten) deelnamen. Dat is ongeveer 6 procent van alle studenten. In april en mei van dit jaar vulden ze een digitale vragenlijst in.
Het onderzoek geeft een algemene indruk van de mentale gezondheid en middelengebruik onder studenten, en geen precies beeld. De volgende monitor verschijnt in 2027.
Die hangt namelijk ook sterk samen met hun sociale omgeving, onderwijscontext en maatschappelijke situatie. Studenten die zich binnen hun opleiding thuis voelen en zichzelf kunnen zijn hebben doorgaans een betere mentale gezondheid, terwijl studenten met geldzorgen of stress over wereldwijde spanningen zich minder goed voelen en vaker naar middelen grijpen.
Aanbevelingen
In het rapport worden verschillende aanbevelingen gedaan voor een hoger studentenwelzijn zoals het verbeteren van de studeer- en leefomgeving van studenten, het realistischer maken van de studie-eisen, en het doorbreken van de cultuur om veel te drinken in studentenhuizen.
De monitor benadrukt dat een ‘integrale aanpak’ van belang is, en dat het onderwijs, preventie en zorg, maar ook de studenten zelf en hun ouders steviger met elkaar moeten samenwerken. Hoe ze dat voor zich zien wordt niet helemaal duidelijk in het rapport.
HvanA interviewt binnenkort Jolien Dopmeijer, een van de onderzoekers van de monitor.
Deel dit verhaal op je socials
