‘Niemand heeft je ingehaald, maar ineens loop je achter’

Jongeren houden vaak lijstjes van zichzelf en hun prestaties bij, ziet student-columnist Aynur Can. Maar tegen welke prijs? Zelfs het lezen van een goed boek kan zomaar een wedstrijd worden waarin je vecht tegen de tijd. ‘Haar leeslijst begon haar vooral te vertellen wat ze nog niet had gedaan.’

Een vriendin vertelde me dat ze in één jaar 107 boeken had gelezen. Waarom zó veel, vroeg ik haar.

Ze vertelde over haar ‘leesdoel’ op Goodreads. Aanvankelijk hielp die doelstelling haar om vaker een boek te pakken. Ze zag haar lijst groeien en vond dat prettig. Maar langzaam verschoof er iets: het verlangen om het verhaal uit te hebben werd belangrijker dan het lezen zelf.

Ondertussen groeide haar ‘TBR-lijst’ (to be read: nog te lezen) en bracht TikTok haar soms urenlang van de ene aanbeveling naar de andere. Ze leek bijna meer tijd te besteden aan haar volgende boek dan aan het boek dat ze al las. Haar nieuwsgierigheid kreeg steeds meer de vorm van een achterstand. Zelfs met een boek in haar handen had ze het gevoel dat ze niet opschoot.

Ik herkende er wel iets in. Drie jaar geleden haalde ik TikTok van mijn telefoon, omdat ik merkte hoe gemakkelijk uren verdwenen in de belofte van wat er nog te ontdekken viel. Mijn boekentips krijg ik nog steeds, via vrienden, boekhandels en soms Pinterest. Alleen komen die tips daar niet voortdurend op me af.

Ik voegde één boek toe, daarna verwijderde ik de app en heb ik hem nooit meer gedownload

Toen ik mijn vriendin vroeg welke boeken haar waren bijgebleven, noemde ze er drie. Eén had daadwerkelijk iets in haar veranderd. Het deed mij denken aan het moment waarop ik zelf Goodreads downloadde. Ik voegde één boek toe dat ik wilde lezen. Daarna verwijderde ik de app. Ik heb hem nooit meer gedownload. En dat terwijl er nog niets was gebeurd. Ik had alleen opgeschreven wat ik wilde lezen. Toch voelde die kleine handeling vreemd. Het boek stond daar nu op mij te wachten. Of was het mijn eigen voornemen dat me aankeek? Ik wilde het lezen, toch? Waarom voelde het, eenmaal vastgelegd, alsof ik dat mezelf verschuldigd was?

Bij mijn vriendin zag ik hoe een hulpmiddel langzaam een maatstaf werd. Haar lijst bewaarde wat ze wilde lezen, maar begon haar vooral te vertellen wat ze nog niet had gedaan. Misschien is dat het vreemde aan tellen: het onthoudt precies hoeveel, maar niets van wát iets met je doet.

Je ziet hoeveel iemand heeft uitgelezen, maar je ziet niet welke zin diegene de volgende ochtend nog bezighield

Deel jij je lijstjes, dan worden ze ook voor anderen een soort maatstaf. Je ziet hoeveel iemand heeft uitgelezen. Je ziet misschien niet welke zin diegene de volgende ochtend nog bezighield, of welke bladzijde diegene opnieuw las. Toch kan dat zichtbare aantal gaan bepalen of je tevreden bent met je eigen tempo. Niemand heeft je ingehaald, maar ineens loop je achter.

Ik zie vaak onder medestudenten en vriendinnen hoeveel de gedeelde lijstjes en aanbevelingen losmaken. Een titel op het scherm wordt een boek in een tas, een gesprek tussen twee lessen. Ook mijn vriendin wil nog altijd doorlezen. De haast heeft haar zin om te lezen niet weggenomen.

Binnenkort slaan zij en ik East of Eden van John Steinbeck open. Samen, maar ieder in onze eigen wereld. Zij doet het deze keer zonder haar voortgang te registreren. We zullen elkaar ongetwijfeld vragen op welke bladzijde de ander is beland, om niet te verklappen wat die nog moet ontdekken. Maar wanneer we die laatste pagina omslaan? Dat laten we voorlopig even onbesproken.

Aynur Can is een vierdejaarsstudent Bestuurskunde met een voorliefde voor filosofie. Sinds dit studiejaar is zij de nieuwe student-columnist van HvanA. Al haar eerdere columns vind je hier.