‘Ik weet niet of ik in lachen of huilen moet uitbarsten’

Wat moet je toetsen bij de hbo-student? Daar is heel wat over nagedacht, maar op dit moment wordt Jacob vooral verteld dat het goedkoper moet, vertelt hij in zijn column. ‘In een mail over komend studiejaar las ik het echt: we moeten aandacht hebben voor betaalbaar toetsen.’

‘Vandaag hebben jullie een goedkope toets, morgen een dure.’

Het is stil in de klas, niemand weet iets te zeggen. Wel zie ik verwarring op de gezichten. Het ongemak neemt toe en ik voel mij een slager die zijn klanten vraagt of ze goedkope of dure biefstuk willen. Het kost mij moeite mijn gezicht in de plooi te houden: ik weet niet of ik in lachen of huilen moet uitbarsten voor de klas.

Hopelijk komt het nooit zo ver dat deze scène werkelijkheid wordt. Maar de eerste stap naar deze science fiction is gezet. In een mail over komend studiejaar las ik het echt: we moeten aandacht hebben voor betaalbaar toetsen.

Een goede toets maken is een tijdrovende klus. Ja, dat kost geld

Een goede toets maken, afnemen en van feedback voorzien is een tijdrovende klus en die gewerkte uren moeten uitbetaald worden. Een goede toets kost geld, zeker de toetsen die aansluiten bij de onderwijsvernieuwingen van de afgelopen tien jaar. De onderwijsinspectie, onderwijskundigen en alle andere deskundigen van toen vonden dat het onderwijs en dus ook de toetsing meer integraal en beroepsauthentieker moest worden. Alleen maar kennis over een specifiek vakgebied toetsen? Dat is uit den boze.

Je toetst dus naast de toepassing van kennis ook de inzichten en de vaardigheden die je nodig hebt in de beroepspraktijk. En dat alles multidisciplinair. De ideale student denkt nu, bij het maken van de ideale toets: ‘Hé, wat fijn, ik herken in de toets de inhoud van al het gevolgde onderwijs, de beroepspraktijk en de vooraf besproken lesdoelen.’

Inderdaad, pff. Toetsen maken is een hele klus geworden. En dat kost tijd en geld. Dus is na het aantal lesuren, de hoeveelheid studenten in een klas en de voorbereidingsuren nu ook toetsing aan beurt: er moet beknibbeld worden.

Als docent denk je niet in termen van duur of goedkoop – je denkt na over goed en slecht

Nog even over die dure en goedkope toetsen, die bestaan namelijk wel echt. Een voorbeeld van een dure toets? Dat is een assessment waarin de student een gesprek voert met een cliënt, gespeeld door een acteur. Het gesprek gaat over verschillende kennisgebieden en vereist diverse vaardigheden. Na afloop volgt een vraag- en reflectiegesprek met een docent, voor de betrouwbaarheid van de beoordeling het liefst met twee docenten.

Een voorbeeld van een goedkope toets: een kennistoets in de vorm van meerkeuzevragen die door de computer kan worden nagekeken.

Op zich is het niet zo vreemd dat de betaalbaarheid van toetsen een onderwerp is, in deze tijden van de hand op de knip. De uitdaging is hoe je zorgt voor een kwalitatief goede toets waarin alles aan bod komt en die toch betaalbaar is. Tegelijk denk ik aan die goedkope biefstuk. Als docent denk je niet in termen van duur of goedkoop, maar in termen van goed of slecht, boeiend of saai, actueel of achterhaald.

Ik zie weer een scène voor me. Een student, een docent, een manager en een onderwijsinspecteur zitten samen om een tafel en kijken allemaal gelukkig.

‘Wat fijn dat je mij vertrouwen en de ruimte geeft, dat ik kan laten zien wat ik kan en weet’, zegt de student tegen de docent.

‘Wat fijn dat je mij vertrouwen en de ruimte geeft, dat ik op een creatieve manier het niveau kan toetsen’, zegt de docent tegen de manager.

‘Wat fijn dat je mij vertrouwen en de ruimte geeft, dat ik kan laten zien dat wij het beste uit iedereen halen’, zegt de manager tegen inspecteur.

Ik wist weer niet of ik moest lachen of huilen, maar deze keer van geluk.

Docent Jacob Eikelboom is overtuigd twijfelaar. Elke twee weken schrijft hij een column over het verwarrende leven op en rond de hogeschool. Meer columns lezen van zijn hand? Je leest ze hier allemaal.