‘Als je het over thuis hebt, bedoel je het huis van je ouders, toch?’

Docent Jacob Eikelboom schrijft elke twee weken een column over het verwarrende leven op en rond de hogeschool. Rond de kersttijd denkt hij vaak terug aan een van zijn meest bijzondere studenten, een jongen die met horten en stoten leerde om op eigen benen te staan. ‘Meneer, ik leef als een kluizenaar.’

Een paar jaar geleden kwam student H. een half uur na aanvang mijn les binnen. Sindsdien denk ik altijd even aan hem, als ik de eerste kerstbomen in het straatbeeld zie verschijnen.

‘Waarom ben je zo laat?’ vroeg ik H. Ik besteed eigenlijk nooit aandacht aan studenten die te laat komen en zeker niet zo vlak voor kerst, als het begrip voor elkaar iets groter lijkt dan in de rest van jaar. Zijn houding schreeuwde echter om wel iets over zijn late binnenkomst te zeggen, dus ging ik er maar in mee.

‘Ik zat met mijzelf in de knoop en dat duurde even voor ik er uitkwam’, antwoordde H. ‘Je ziet al mijn kreukels toch?’ voegde hij er grinnikend en spastische bewegingen makend aan toe, om de spanning in de klas wat weg te nemen.

Sinds ik mijn ouderlijk huis heb verlaten, leef ik als een slecht slapende kluizenaar in een ongezellig hok

Na de les bleef H. hangen om sorry te zeggen voor zijn te laat komen. Het was een opmaat naar een lange biecht. Hij was te laat omdat hij moest wennen aan zijn bestaan op eigen benen en dat viel hem zwaar. Zelfstandig wonen is voor sommigen een feest, voor anderen een vlucht. Helaas gaf die vlucht niet de verlossing en euforie waarop H. had gehoopt.

‘Ik voel me laf, ik ben niet eerlijk naar mijzelf. Ik verlang stiekem naar thuis, naar mijn bemoeizuchtige, controlerende moeder en mijn harde, veroordelende vader. Hoe kan ik in vredesnaam terugverlangen naar een plek waar ik me opgesloten voelde en gek werd? Ik heb het gevoel dat ik de verkeerde keuze heb gemaakt, dat ik faal. Sinds ik mijn ouderlijk huis heb verlaten, leef ik als een slecht slapende kluizenaar in een ongezellig hok. Ik weet dat mijn familie op afstand meekijkt en hoopt dat ik ongelukkig ben, nu ik hen heb losgelaten. Als ik ’s nachts wakker lig, geef ik ze vaak gelijk.’

Laf zijn is makkelijker dan lef hebben, wilde ik eigenlijk zeggen, maar van die boodschap ga je nou ook niet echt beter slapen.

Twee dagen later stond hij voor mijn neus: ‘Het huiswerk is af’, zei hij, en opende zijn telefoon

‘Als je het over thuis hebt, dan bedoel je het huis van je ouders toch?’, reageerde ik. ‘Je eigen thuis creëren kost tijd. Je hebt een huis, nu nog een thuis. Als je een thuis hebt, slaap je beter en voel je je beter. Ik geef je wat huiswerk, eh… thuiswerk mee. Zet iets in je huis, hang iets aan de muur, plaats iets voor het raam dat van jouw huis een thuis maakt. Iets waarmee je laat zien dat het jouw plek is, jouw haven, jouw vrijheid, jouw plek van lef.’

Twee dagen later stond H. voor mijn neus. Hij zei dat het huiswerk af was en opende zijn telefoon. Een foto van een kerstboompje, midden op een tafel – klein maar toch echt een kerstboom – met lampjes en wat versiersels.

‘Ik heb een boompje gekocht, voor mijzelf. Een echte, niet van plastic zeg maar. En lampjes. Die boom is een middelvinger naar mijn familie die ik los moest laten. Bij mijn ouders was een kerstboom het symbool van evil, van zonde. Ik was altijd jaloers op mensen in mijn omgeving die wel een kerstboom hadden, ik vond dat het einde, ook al werden die families bij ons thuis als slechte mensen weggezet. En nu heb ik er zelf één. En ja, het is echt leuk, een kerstboom.’

Een klein boompje met een grootse betekenis. Een symbool van protest, van liefde voor jezelf en van vrijheid inéén.

‘Mooi man, een lefboom vind ik het, jouw kerstboom.’