Kom jij elke maand financieel rond? ‘Het is balanceren’
Sam Peters
Tessel Bruns
Financiële zorgen onder studenten, we blijven erover lezen. En terecht, want veel jongeren zitten diep in de put. Maar wie alleen naar de uitersten kijkt, mist een grote middenmoot. Studenten die het einde van de maand wel halen, maar ondertussen voortdurend moeten schipperen. Ook zij voelen financiële druk.
‘Het komt altijd wel goed’, zegt Sam Peters (21), tweedejaars student Product Ontwerpen aan de HvA. Maar dat betekent niet dat hij geen financiële druk ervaart. Integendeel: die is er eigenlijk altijd.
Sam woont sinds een jaar op kamers in Amsterdam, samen met twee vrienden. Zijn huur bedraagt 675 euro per maand, inclusief. ‘Dat is best veel, maar ik zit ook wel echt goed.’
Toch voelt het leven als uitwonende student als een constante balanceeract. ‘Vooral de boodschappen zijn duur. Het is echt omschakelen om van thuis wonen op kamers te gaan’, zegt hij. ‘Ik wist dat het niet altijd comfortabel zou zijn. Maar het heeft mentaal wel invloed.’
Vangnet, maar met grenzen
Sam zit niet in een schrijnende situatie. Hij kan zijn huur betalen, heeft geen betalingsachterstanden en kan – als het echt moet – terugvallen op zijn ouders. ‘Maar daar probeer ik zo min mogelijk gebruik van te maken. Het is mijn eigen keuze geweest om op kamers te gaan in Amsterdam. Dus ik wil niet afhankelijk zijn van hun geld.’
Beeld: Tessel Bruns | Sam Peters
Volgens Alexandra Kristel, die sinds januari als budgetcoach studenten op de HvA helpt met financiële zaken, is het niet vreemd om in deze fase hulp te krijgen. ‘Op kamers gaan is echt een levensveranderende stap, ook financieel’, zegt ze. ‘Als ouders kunnen helpen en het aanbieden, mag je dat ook aannemen.’
‘Die financiële druk komt bovenop de druk die ik al ervaar door mijn studie’
Meestal haalt hij het einde van de maand wel, maar het voelt voor Sam vaak toch erg krap. ‘Dan kan ik geen leuke dingen doen. Of ik sla een aankoop over, zoals kleding. En op vakantie gaan, dat zit er nu echt niet in. Als ik iets apart zet, gaat het er diezelfde maand weer uit. Er gaat gewoon te veel uit en er komt te weinig binnen.’
Sam werkt als fietsbezorger bij Picnic, maar zijn rooster is onregelmatig en lastig te combineren met zijn studie. ‘De ene week werk ik vijf keer, de andere week één keer. Soms helemaal niet, bijvoorbeeld tijdens tentamens. Mijn inkomsten zijn daardoor wisselend.’
Druk stapelt zich op
Hij vertelt dat zijn financiële stress bovenop de druk komt die hij al ervaart door zijn studie. ‘Ik ben redelijk stressbestendig, maar school is gewoon heel veel. Daarnaast probeer ik tijd vrij te maken voor andere dingen, zoals muziek. Ik speel in een band, dus moet repeteren en reizen. Dat kost ook tijd en geld. Alles bij elkaar kan het soms gewoon te veel worden.’
Dat herkent Kristel. ‘Geldzorgen komen eigenlijk nooit alleen’, zegt ze. ‘Er speelt bijna altijd iets naast: een drukke studie, werk of andere verantwoordelijkheden. Dat maakt het mentaal zwaarder.’
‘Als ik geen overzicht heb over mijn financiën, gaat het gegarandeerd mis’
Duur studiemateriaal
Ondanks de constante financiële druk, merkt Sam dat hij bewuster met zijn geld omgaat dan vroeger. ‘Voor ik startte met mijn studie, had ik een tussenjaar en werkte ik fulltime. Die periode had ik echt een gat in mijn hand, ik was alleen maar aan het spenderen. Dat ik toen geen buffer heb opgebouwd, voor nu, daar heb ik wel spijt van.’
Nu houdt hij zijn uitgaven beter bij. ‘Ik maak spaarpotjes van mijn zorgtoeslag en basisbeurs. Dat helpt echt. Als ik geen overzicht heb over mijn financiën, gaat het gegarandeerd mis.’ Sam is geen luxepoes. Hij koopt zijn kleding tweedehands en heeft een refurbished telefoon. ‘Ik ben niet zo moeilijk. Als iets niet nodig is, dan hoeft het van mij ook niet.’
Toch lopen de kosten soms onverwacht hoog op. ‘Ik doe een ontwerpstudie, en dus moet ik voor mijn opleiding zo nu en dan materialen kopen. Vorig jaar moesten we een stoel maken van hout, met drie prototypes. Dat kostte me tachtig euro, dan gaat het ineens snel.’
‘Mijn studieschuld? Dat is een zorg voor later’
De HvA zou daar, als het aan Sam ligt, meer rekening mee mogen houden. ‘Ze zeggen: gebruik het geld dat je anders aan studieboeken uitgeeft voor materialen. Maar boeken, die kun je goedkoop tweedehands kopen, zelfs gratis downloaden. Dat geldt niet voor hout.’
Beeld: Tessel Bruns | Alexandra Kristel
Budgetcoach Kristel begrijpt die kritiek. ‘Opleidingen mogen van studenten vragen dat ze hun eigen materialen kopen, maar wees daar vooraf duidelijk over. Laat zien wat het kost, zodat studenten weten waar ze aan beginnen. Of zorg ervoor dat materialen goedkoper beschikbaar zijn via de opleiding.’
‘Lenen is investeren’
Om zijn huur te betalen, leent Sam maandelijks tussen de 300 en 400 euro bij DUO. Zorgen over zijn studieschuld maakt hij zich niet. ‘Ik zie het als een investering’, zegt hij. ‘Ik steek nu veel moeite in mijn studie, zodat ik later kan gaan verdienen. Als ik me nu ook nog druk moet maken om mijn studieschuld, nee, dat is echt een zorg voor later.’
Een begrijpelijke houding, vindt Kristel. ‘Als je moet lenen om rond te komen, dan is dat gewoon nodig. Dit is de gunstigste lening die er is. Je kunt daar beter verantwoord gebruik van maken, dan rekeningen laten oplopen.’
‘Als het financieel beter gaat, zit ik lekkerder in mijn vel’
Schaamte en taboe
Opvallend is dat Sam en zijn vrienden weinig praten over hun financiële situatie. ‘Tenminste, vertelt Sam, als iemand zegt: “Kom, we gaan even naar de Appie”, hoor je altijd wel iemand zeggen: “Ik heb geen geld.” Maar daar blijft het bij, we gaan er verder niet diep op in.’
Kristel: ‘Er zit vaak schaamte en taboe op geldproblemen. Veel studenten zoeken pas hulp als het eigenlijk al te laat is.’ Dat merkt ze ook in haar werk. ‘Ik zie vooral studenten die al in de problemen zitten. Maar er is ook een groep die nét rondkomt en wel degelijk druk ervaart. Die trekken minder snel aan de bel. Terwijl, als ze er eenmaal zijn, gaan ze vaak opgelucht de deur uit.’
Het verhaal van Sam laat zien dat financiële stress onder studenten niet altijd zichtbaar of extreem is. Hij betaalt zijn huur, hoeft zijn studie niet te stoppen en heeft een vangnet.
‘Tegelijkertijd is de druk altijd aanwezig’, zegt Sam. ‘De ene maand is natuurlijk zwaarder dan de ander. En als het financieel even wat beter gaat, zit ik mentaal gelijk veel lekkerder in mijn vel.’
In de onderstaande video deelt Kristel vijf praktische tips voor studenten om beter met hun geld om te gaan.
