Iraanse student leeft tussen angst en hoop: ‘Ik wil de stem zijn van mijn volk’
Sara
Solidariteitsmars in Amsterdam
De recente gebeurtenissen in Iran houden Sara iedere dag bezig. Terwijl de protesten door het regime hard zijn neergeslagen, krijgt de Iraanse HvA-student door de internetblokkade maar mondjesmaat informatie binnen. ‘Ik wil mijn stem laten horen waar mijn volk dat niet kan.’
‘Voordat we beginnen, wil ik graag zeggen dat ik niet alleen voor mezelf spreek, maar voor mijn volk dat monddood is gemaakt’, begint Sara*, ver weg van haar familie en het land dat haar nauwelijks loslaat.
‘Elke dag gebeurt er wel weer iets nieuws waardoor we opnieuw worden geconfronteerd met de brutaliteit van het regime’, zegt ze. ‘Ondertussen leef ik mijn leven hier: studeren, stagelopen, werken. Ik doe mijn best om alle ballen hoog te houden, maar het valt zwaar.’
Eind december braken in Iran massale protesten uit tegen het islamitische regime van de hoogste leider Ali Khamenei, dat al bijna vijftig jaar het leven van de Iraanse bevolking bepaalt (zie kader).
Het regime sloeg in januari hard terug. Veiligheidsdiensten traden gewelddadig op met massale arrestaties, gebruik van wapens en dodelijk geweld. Door de internetblokkade is het exacte dodental moeilijk te verifiëren. Wel is duidelijk dat het aantal doden een stuk hoger ligt dan bij eerdere protesten.
Opstand in Iran
De protesten begonnen in de bazaar van Teheran, waar winkeliers hun zaken sloten uit protest tegen de economische crisis. De Iraanse munt is vrijwel niets meer waard en de prijzen voor basisproducten zijn explosief gestegen. De protesten verspreidden zich snel over het hele land en richtten zich tegen het onderdrukkende islamitische regime van leider Ali Khamenei. Het regime sloeg terug met dodelijk geweld.
Mensenrechtenorganisatie HRANA telt alleen geverifieerde gevallen en spreekt van meer dan zesduizend doden, terwijl Iraanse artsen volgens The Guardian vrezen voor meer dan dertigduizend dodelijke slachtoffers. In Iran geldt nog altijd een internetblokkade, waardoor het moeilijk blijft om informatie te krijgen en verifiëren.
Hoge tol
‘Wat er de afgelopen weken heeft plaatsgevonden in Iran, was geen plotselinge beweging’, zegt Sara. ‘We proberen ons al vijftien jaar te bevrijden van het huidige regime. Al die jaren proberen we veranderingen door te voeren, wat gepaard gaat met een hoge tol aan mensenlevens.’
Voordat Sara naar Nederland verhuisde, behaalde ze in Iran een bachelor en begon ze aan een master, die ze niet afrondde. ‘Ik merkte dat het me niets opleverde’, vertelt ze. ‘In Iran zijn er weinig mogelijkheden om als vrouw volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. Ik voelde dat ik elders een toekomst moest opbouwen. In een land waar gelijke kansen bestaan, waar ik kan werken en geld kan verdienen. Door de politieke onderdrukking en het gebrek aan vrijheid, had ik die optie in Iran niet.’
‘Ik denk dat we nu meer verenigd zijn dan ooit tevoren’
In Nederland kan Sara de afgelopen weken steun vinden binnen de Iraanse gemeenschap. ‘Het regime probeert Iraniërs al sinds de Islamitische Revolutie tegen elkaar uit te spelen, en dat heeft lang gewerkt. Maar die tijden zijn nu voorbij. We beseffen steeds meer hoe hecht we eigenlijk zijn en hoeveel we om elkaar geven.’
Ze denkt terug aan de reeks protesten in 2022, na de dood van Mahsa Amini, die werd aangehouden omdat ze haar hijab niet ‘correct’ zou dragen. ‘Toch zijn de protesten dit keer anders’, zegt Sara. ‘Ze zijn nu veel breder dan voorheen. Mensen uit alle lagen van de samenleving doen mee.’
Beeld: Sara | Solidariteitsmars in Amsterdam
Zeepbel
Nu de protesten in Iran grotendeels uit het straatbeeld verdwenen zijn, laait het verzet elders in de wereld juist op. Ook in Amsterdam gingen gevluchte Iraniërs de straat op. Sara was daarbij. ‘Dat was geweldig! Het voelt alsof alle gebeurtenissen in Iran van de afgelopen jaren als een zeepbel zijn gebarsten. Dat merkte ik ook tijdens de protestactie in Amsterdam, waar een gevoel van eenheid en hoop heerste. Ik denk dat we nu meer verenigd zijn dan ooit tevoren.’
Doordat het regime de verbinding met de buitenwereld heeft afgesloten, blijven veel Iraniërs in het ongewisse over hun naasten. ‘Een week na de internetblokkade had ik nog steeds niets van mijn ouders gehoord, tot mijn moeder ineens belde.’
‘De tranen liepen over mijn wangen. Eergister hebben we zelfs gefacetimed via een VPN. Ze smeekte me om geen politieke uitingen te doen. Als ik me wel uitspreek, is ze bang dat de autoriteiten me iets zullen aandoen wanneer ik Iran weer bezoek.’
Sara wacht nog steeds op een teken van leven van een aantal vrienden in Teheran. ‘Online worden talloze foto’s gedeeld van mensen die overleden zijn. Het is beangstigend om die berichten te lezen, want het kan zomaar zijn dat er bekenden tussen zitten.’
‘Leef je nog? Zeg alsjeblieft iets’
Zichtbaar geëmotioneerd vertelt Sara over haar beste vriend in Teheran. ‘Ik wist zeker dat hij de straat op was gegaan en bleef hem maar appen: “Leef je nog? Zeg alsjeblieft iets”. Twee dagen geleden stuurde hij me pas een bericht: “Het spijt me zo, ik kon niet reageren omdat ik geen internet had. Het gaat goed met me, maak je geen zorgen. Meer dan dit kan ik niet vertellen.”
Om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van wat er gaande is, volgt Sara het nieuws uit Iran op de voet. ‘De hele dag door check ik mijn socials, lees ik het nieuws en houd ik contact met Iraniërs buiten Iran.’ Ze volgt onafhankelijke media zoals BBC Farsi en Iran International, maar vertrouwt ook op de Iraanse blogger Vahid.
‘Een cruciale bron voor mij’, zegt ze. ‘Hij verzamelt informatie van mensen binnen en buiten Iran, die hij via zijn kanaal Vahid Online op Telegram verspreidt. Vahid is een van de meest gevolgde Iraniërs op sociale media en wordt door velen beschouwd als dé bron voor het dagelijkse nieuws uit Iran.’
Beslissende periode
De reactie van westerse landen op het neerslaan van de protesten noemt Sara ‘zwak en terughoudend’. Ze wijst op de langdurige discussie binnen de EU over het aanmerken van de Iraanse Revolutionaire Garde als terroristische organisatie.
‘Zelfs bij de meest voor de hand liggende maatregelen zie je extreme voorzichtigheid.’ Ook is ze kritisch op westerse media, die volgens haar enorm terughoudend zijn met het publiceren van ontvangen informatie. ‘Ik snap dat factchecken nu lastig is, maar als duizenden beelden hetzelfde laten zien, kun je niet blijven twijfelen.’
Beeld: Protest in Teheran | Vahid Online
Een beslissende periode is aangebroken, volgens Sara. ‘Wij vestigen onze hoop nu op een actie van Donald Trump, die het regime verder kan verzwakken en de weg kan openen naar een ‘normaal Iran’.
Daarin ziet ze een rol voor Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah. ‘Hij is op dit moment de enige die de sterk verdeelde oppositie kan verenigen. Dat hoeft niet permanent te zijn, maar als het regime is afgezet is hij de aangewezen persoon om als tijdelijk leider op te treden. Daarna kunnen we iemand anders kiezen.’
Over de aankomende periode is Sara voorzichtig hoopvol. ‘Het regime zal verdwijnen, maar wanneer en hoe weten we niet. We betalen een oneerlijk hoge prijs met de levens van jonge Iraniërs. We willen alleen maar vrijheid, meer verlangen we niet.’
*Vanwege veiligheidsoverwegingen is de naam van Sara gefingeerd. Haar echte naam is bekend bij de redactie.
