‘Ik vond het afstuderen zelf een onneembare horde’

Nieuws, memes, viral TikTok-trends? De wereld van haar studenten gaat razendsnel, weet Suzanne Okkes: voor je het weet sta je al met je diploma in de hand en begin je aan de rest van je leven. Toch is de weg lang niet altijd makkelijk. ‘In mijn zevende jaar schreef ik mij uit, ik dacht: ik ga het toch niet halen.’

Het ruikt in het Benno Premselahuis naar Axe, haarspray en parfum. Collega’s die nooit iets anders dragen dan variaties op het thema ‘jeans met hoodie’, verschijnen ineens in pak met stropdas.

Piekige knotten en praktische paardenstaarten veranderen in geföhnde kapsels. En op de stoep staan de manshoge lichtletters ‘CO-CB’ opgesteld, zodat de afgestudeerden zichzelf er blakend van zelfvertrouwen naast kunnen laten fotograferen.

Wat je niet ziet op die stralend blije foto’s is de weg ernaartoe. Want dat afstuderen kan nog wel eens een *kuch* uitdaging zijn. Zelf vond ik het afstuderen een bijna onneembare horde. Een scriptie van tenminste vijftig pagina’s? Ik zag er als een berg tegenop. Ik had geen idee hoe ik moest beginnen of hoe ik me maandenlang moest concentreren.

Ik had geen idee hoe ik ervoor stond: enveloppen liet ik jarenlang ongeopend, bang als ik was voor wat erin stond

Daar kwam bij dat ik niet precies wist hoeveel punten ik nog moest halen, en of ik na het schrijven van die scriptie dan wel écht klaar zou zijn. Eens per blok ontving je destijds een uitdraai van de puntenadministratie (de voorloper van SIS), op papier. Maar die enveloppen liet ik al jaren ongeopend, bang als ik was voor wat erin stond.

Dus schoof ik het voor me uit. Ging meer uren draaien in het restaurant, las veel boeken, want dat voelde nog een beetje als studeren, en besloot ergens in mijn zevende studiejaar dat ik het echt niet kon. Ik schreef me uit. Ik verhuisde naar Amsterdam en ging fulltime oppassen.

Op een dag, twee jaar later, was mijn beste vriendin in mijn huis op me aan het wachten, terwijl ik nog met mijn oppaskind in de speeltuin was. Ze zag die stapel enveloppen op mijn bureau liggen, maakte ze open en legde alles op volgorde. Toen ik binnenkwam sprak ze de legendarische woorden:

‘Su, weet je dat je nog maar twee vakken en je scriptie hoeft? Dat kán jij.’

Studenten van 21 jaar die er al helemaal klaar voor zijn: ik kijk daar met ontzag naar

Of ik het kon, daar twijfelde ik nog steeds aan. Maar ik schreef me het jaar erna weer in, haalde de twee vakken en schreef de scriptie. Waarom het nu wel lukte? Misschien omdat het niet meer móést. Of omdat ik erachter kwam dat ik van een hele dag in de UB totaal verflenste, maar keihard kon doorwerken als ik maar drie uurtjes had voordat ik mijn oppaskind moest ophalen. Dit verhaal vertel ik soms aan afstudeerders die ik begeleid. Niet om ze de stuipen op het lijf te jagen, wel om te laten zien dat het afstuderen een ingewikkelde fase kan zijn. Het is niet alleen een proeve van bekwaamheid, niet zomaar een grote en complexe opdracht die je grotendeels zelfstandig uit moet voeren. Je werkt ook toe naar een nieuwe levensfase: je gaat heel hard het volwassen leven in.

Dat is trouwens niet voor iedereen zwaar. Ik zie ook vaak genoeg studenten van 21 of 22 die er helemaal klaar voor zijn. Fantastische wezens vind ik dat; ik kijk er met ontzag naar. Ik was een kuiken, wat zeg ik, een ei op die leeftijd.

Binnenkort is het weer diplomadag. De dag waar we het allemaal voor doen. Ik heb al een hele reeks van die uitreikingen meegemaakt, maar het wordt nooit minder mooi. Alles eraan ontroert me: de afstudeerders vooral, in hun volste ornaat, met die malle Amerikaanse kwastmutsjes op hun zorgvuldig gekapte hoofden.

Hun ouders en grootouders zitten met bossen bloemen en mooi verpakte cadeautjes in de schoolbanken van het auditorium. Alle punten staan in SIS, ze zijn er klaar voor en klaar mee. Hoop, vertrouwen, trots en opluchting.

Elke diplomadag denk ik weer even aan die stapel ongeopende enveloppen, aan mijn beste vriendin en aan dat ei dat ik ooit was. En ik denk bij het schrijven van deze column aan een heel dierbare studente, die deze zomer ook stralend naast die letters op de foto zal staan. Zij en ik weten wat eraan voorafging.

Meer columns lezen van Suzanne? Je vindt ze hier allemaal verzameld.