Toen lezen moeilijk werd, schreef HvA-student Jaleesa haar eigen kinderboek

Voor Jaleesa van der Velden (21) waren dikke boeken vorig jaar te veel. Ze worstelde met haar mentale gezondheid, maar kinderboeken gingen nog wel: korte zinnen, overzichtelijke verhalen. Zo’n licht verhaal wilde de HvA-student al langer schrijven. Nu verschijnt En… Actie!, haar eigen kinderboek over een meisje op een filmset.

‘Het was echt even spannend of het zou lukken’, zegt Jaleesa. Niet het boek bedoelt ze, maar het interview dat eraan voorafging.

Ze had net haar mbo-opleiding Mediaredactie afgerond en zou na de zomer beginnen aan Creative Business aan de HvA. Althans, dat hoopte ze. Na wat ze had meegemaakt, voelde een nieuwe studie ineens minder vanzelfsprekend. ‘Ik was wel weer beter’, zegt ze, ‘maar nog niet helemaal erbij. Een beetje in de wolken met mijn hoofd.’

Studeren betekende ook: weer luisteren, doorvragen, een gesprek op gang houden. Kon ze dat nog?

Scènes voor haar boek
Voor haar aan tafel zat een oud-klasgenoot van de basisschool, die als kind in films speelde. Jaleesa had haar al jaren niet gesproken. ‘Ik wilde weten hoe dat was: als kind op een filmset, tussen draaidagen, acteurs en alles wat daarbij komt kijken.’

Soms viel er een stilte. ‘Dan moest ik zoeken naar een volgende vraag’, zegt ze. Door de medicijnen reageerde haar hoofd trager dan ze gewend was. ‘Een interview kan best wel een uitdaging zijn.’

Toch liep het gesprek. De vragen kwamen, haar oud-klasgenoot vertelde. Over draaidagen, over hoe het eraan toegaat op een set, over een dag waarop iedereen in een onesie kwam opdagen.

Het gesprek leverde scènes op voor haar boek. En vertrouwen. ‘Toen dacht ik: dan kan ik ook wel weer een opleiding beginnen.’

Korte zinnen
De oud-klasgenoot werd de inspiratie voor Maud, de hoofdpersoon van En… Actie!: een meisje dat een rol krijgt in een film. Thuis helpt Maud haar beste vriend Matthijs met een voorleeswedstrijd. Als zijn zelfgeschreven boek verdwijnt en later opduikt op de filmset, proberen ze samen te achterhalen hoe het daar terechtkwam.

De filmervaringen kwamen deels uit het interview, zegt Jaleesa. ‘De vriendschap, het verdwenen boek en het mysterie verzon ik erbij.’

Het is haar tweede boek. Haar eerste, Meisje onbekend, schreef ze toen ze zestien was: een jeugdboek over de Tweede Wereldoorlog, waar ze vier jaar aan werkte. Niet alles klopte historisch, zegt ze lachend. ‘Ik wilde het heel graag historisch correct maken, maar dat is best moeilijk als je zo jong bent. Ik was ook gewoon zestien.’

Fijn voor haar hoofd
Voor haar tweede boek wilde ze iets anders, iets lichters en iets wat minder moeite kostte. In die periode waren kinderboeken ongeveer het enige wat ze goed kon lezen: korte zinnen, makkelijke woorden en overzichtelijke verhalen. ‘Voor mijn hoofd was dat fijn’, zegt ze.

Dat juist toen een kinderboek ontstond, was deels toeval. ‘Ik wilde al langer voor kinderen schrijven’, zegt Jaleesa. ‘Maar toen ik thuis zat, zonder school, kwam het idee echt op gang.’ Ze dacht aan haar oud-klasgenoot, aan filmsets en aan hoe spannend ze dat vroeger zelf vond. ‘Dat moeten kinderen leuk vinden om te lezen.’

En dus schoof de doelgroep op naar negen- tot twaalfjarigen. Makkelijker werd het schrijven daardoor niet. ‘Je moet iets simpeler schrijven’, zegt ze. ‘Niet te simpel, want je wil niet dat kinderen denken dat je ze niet serieus neemt. Maar ook niet zo ingewikkeld dat ze er niets meer van begrijpen.’

Emma Kinderziekenhuis
Schrijven hielp haar hoofd ergens anders naartoe, net als lezen. ‘Ik ben iemand die heel veel nadenkt’, zegt ze. ‘Als ik lees, zie ik helemaal het verhaal. Dan kan ik daarover nadenken in plaats van over andere dingen.’ Bij schrijven werkt dat net zo: dan denkt ze na over personages, scènes, de opbouw. Wat gebeurt er nu, wat komt daarna?

‘Ik had gewoon iets positiefs nodig’

Bij En… Actie! ging dat sneller dan bij haar eerste boek. ‘Bij mijn vorige boek deed ik veel moeilijker over waar het verhaal heen moest’, zegt ze. ‘Dit ging natuurlijker.’ In ongeveer drie maanden stond het verhaal op papier, na een maand nadenken. Misschien ook omdat het lichter móést zijn. ‘Ik had gewoon iets positiefs nodig.’

Dat positieve wil ze doorgeven. De opbrengst van En… Actie! gaat naar het Emma Kinderziekenhuis. Tijdens haar mbo-opleiding liep Jaleesa stage bij Emma TV, de voormalige televisiezender van het ziekenhuis. Daar zag ze hoe kinderen, ook als ze ziek waren, soms toch energie vonden om bij een uitzending te zijn en vragen te stellen aan een gast.

Van hen leerde ze ook iets over interviewen. ‘Kinderen denken niet zo moeilijk’, zegt ze. ‘Die zijn gewoon benieuwd: hoe gaat dat dan op een filmset? Wat doe je daar allemaal?’

‘Doe het omdat je het leuk vindt, niet om beroemd te worden’

Die afleiding gunt ze de kinderen in het ziekenhuis ook. Er komen waarschijnlijk exemplaren van haar boek in het Emma Kinderziekenhuis. ‘Ik hoop dat ze wat afleiding uit het boek kunnen halen. En wat positiviteit.’

Een boek blijft
Aan andere studenten die iets willen maken maar twijfelen, zou ze zeggen: wacht niet tot alles perfect is. ‘Gewoon doen’, zegt ze. ‘Ook als alleen je vrienden of familie het lezen. Doe het omdat je het leuk vindt, niet om beroemd te worden’

Haar eerste boek werd ongeveer veertig keer verkocht, zegt ze. Toch is ze blij dat het er is. Een schrift raak je kwijt of gooi je weg; een boek blijft. ‘Dit heb ik voor altijd’, zegt ze. ‘Ik kan later laten zien: dit deed ik toen ik zestien was. Of dit deed ik toen ik 21 was.’

Ze weet zelf hoe makkelijk het is om te denken dat iets toch niet lukt. Juist daarom is ze trots dat ze het deed. ‘Ik ben trots op mezelf dat ik het heb gedaan en niet heb gedacht: ik ben niet goed genoeg.’