‘De hogeschool doet te weinig tegen de vermarkting van het onderwijs’

Studenten Kaylett Dwaalster en Jasper Fico van ASVA Studentenvakbond maken zich grote zorgen over de bezuinigingen aan de HvA. Niet alleen omdat de hogeschool het met minder geld moet doen – ook omdat het bestuur van de HvA in hun ogen te weinig doet om die kaalslag tegen te gaan. ‘Studenten en medewerkers moeten zich verenigen.’

Al zeker een jaar lang tasten veel medewerkers van de HvA in het duister over de bezuinigingen die momenteel plaatsvinden. Terwijl er juist behoefte is aan duidelijkheid en transparantie – zoals we afgelopen jaar bij de opleiding AMSIB hebben kunnen zien – wordt er eigenlijk maar weinig gedeeld over wie er precies door de bezuinigingen wordt geraakt, laat staan wat de impact is op de onderwijskwaliteit.

Laat duidelijk zijn: die impact is enorm. Alleen al in 2024 werden er tweehonderd contracten van met name docenten niet verlengd. Tot en met 2028 zullen er naar verwachting nog eens driehonderd fulltimebanen verdwijnen. Deze kaalslag treft niet alleen docenten, maar minstens zo hard het ondersteunend personeel: de mensen die achter de schermen de hogeschool draaiende houden en daarmee dienstdoen als ruggengraat van de HvA.

Als deze ontwikkelingen doorzetten, zal de hogeschool de komende jaren een hoeksteen verliezen die de organisatie nu overeind houdt, vrezen wij. Het wordt hoog tijd dat studenten en medewerkers een vuist maken tegen deze ontwikkelingen. Want terwijl het College van Bestuur het heeft over het ‘slimmer’ of ‘efficiënter’ inrichten van de hogeschool, ligt het in de lijn der verwachtingen dat het onderwijs en de organisatie de komende jaren steeds verder verschralen. En dat mogen we niet laten gebeuren.

‘Als het aan het bestuur van de HvA ligt hebben we straks chatbots als infopunt: een voorproefje van de geautomatiseerde toekomst’

Er wordt momenteel namelijk aan de stoelpoten van het hoger onderwijs gezaagd. Op de HvA én in heel Nederland. In totaal gaat er 1,3 miljard euro bezuinigd worden. Nederland kiest er wél voor miljarden in defensie te investeren, en minder geld te steken in essentiële en maatschappelijk voorzieningen. Mondjesmaat leren we steeds meer over de details van de inkortingen aan de HvA, die nu al een hele poos aan de horizon opdoemen. Voor de HvA gaat het om mogelijk vijftig miljoen euro minder per jaar. Die bezuinigingen treffen niet alleen medewerkers, maar zorgen bijvoorbeeld ook voor het verdwijnen van opleidingen die te klein zijn of volgens de hogeschool weinig zogenoemde ‘maatschappelijke relevantie’ bieden. De masters Critical Care en Urban Management zijn voorlopig stopgezet.

‘We zien in de praktijk te vaak dat bestuurders en politici met hun neuzen dezelfde kant uit staan’

De bezuinigingen zijn deels het gevolg van teruggedrongen inschrijvingen voor het aankomende jaar. Maar de regie over de lokale impact ervan ligt bij de bestuurders van de HvA. In de praktijk zien we helaas vaak dat managers van het onderwijs samen met de overheid met de neuzen dezelfde kant uit wijzen. En wij zijn bang dat ze zodoende keuzes maken die de positie van medewerkers eerder zullen verzwakken dan verbeteren.

Vlak voor de zomer liet CvB-voorzitter Jopie Nooren in een interview met HvanA bijvoorbeeld weten niet veel te zien in een evenwichtige spreiding van lasten, maar liever ‘fundamentele keuzes’ te maken. Ze sprak bijvoorbeeld over het ondersteunend personeel waar dat kan te vervangen door AI-chatbots, te beginnen met de medewerkers van infopunten. Slim en efficiënt, AI heeft dan ook geen behoefte aan een leefbaar inkomen of een vast contract.

Dit ingezette beleid is niet alleen een voorproefje van de groeiende automatisering door AI. En het is ook niet alleen maar een losstaande bezuiniging op medewerkers en opleidingen. Het komt voort uit een politiek die al langer dominant is, en die zich meer lijkt te bekommeren om efficiëntie en de belangen van de markt dan de werkers en studenten die geraakt worden door dat beleid. Dat is een al langer spelende tendens, die ons hoger onderwijs langzamerhand steeds meer lijkt te veranderen in een kille diplomafabriek voor de arbeidsmarkt.

Vanuit bestuurders ontbreekt het wat ons betreft aan openheid over de impact van de bezuinigingen op de medewerkers en de organisatie als geheel. Met transparante en duidelijke communicatie vanuit het bestuur hadden de werknemers op de HvA al eerder een verenigd en strijdbaar signaal kunnen afgeven tegen de maatregelen, of zich kunnen voorbereiden op een eventueel vertrek. Maar zoals we gezien hebben bij de situatie bij AMSIB lijkt collegiale communicatie niet altijd de prioriteit te hebben.