‘Hoe maken we op de HvA ruimte voor wat ons verbindt?’

Naïm Asbaâ is docent, studieadviseur en, vooruit, een beetje idealist. Het verlies van Marokko in de finale van de Africa Cup zette hem deze week aan het denken over saamhorigheid en teamgevoel. ‘Wie willen wij zijn op de HvA, en hoe maken we daar iedere dag weer ruimte voor?’

De ochtend na het verlies van Marokko zat de tram voller dan anders. Rugzakken tegen jassen, oortjes half uit, blikken die elkaar zochten. Twee studenten achter me spraken zacht, maar niet fluisterend. Over die gemiste penalty. Over het moment waarop Brahim Diaz aanliep en de bal er niet in ging. Iemand zei dat hij het niet had kunnen aanzien. Een ander antwoordde dat zijn moeder juist bleef kijken, alsof begrijpen helpt bij loslaten. De tram reed door, het gesprek ook.

De afgelopen weken hoorde ik gesprekken over de Africa Cup overal terug. In het klaslokaal, op de gang, en nu dus ook onderweg. De gemiste penalty van zondagavond gaf die gesprekken een nieuw, pijnlijk brandpunt. Over trots die je deelt, teleurstelling die je samendraagt, en de vraag wat verlies eigenlijk met je doet. Marokko haalde de eindstrijd, maar verloor nipt van Senegal. Het was spannend en pijnlijk. Dat voelde iedereen.

Vandaag en morgen zie ik mijn studenten niet. Geen nabespreking in de klas, geen ogen die al spreken voordat iemand iets zegt. En juist daardoor besef ik hoe bijzonder die momenten waren waarin het gesprek vanzelf ontstond. Een student vertelde hoe hij met zijn vader keek en zich voor het eerst in lange tijd echt gelijk voelde. Een ander zei dat verliezen soms duidelijker laat zien wie je bent dan winnen. Ik merkte dat ik niets wilde invullen, alleen luisteren. Dat is niet altijd comfortabel, maar wel precies waar onderwijs betekenis krijgt.

Voetbal laat zien hoe krachtig een gedeeld verhaal kan zijn

Als docent beweeg je dagelijks tussen leerdoelen, volle groepen en een administratieve werkelijkheid die altijd meeloopt. De tijd is schaars, de aandacht verdeeld. Toch zie ik collega’s steeds opnieuw ruimte maken voor wat niet op het programma staat. Voor een gesprek na de les. Voor een stilte die iets zegt. Voor verbinding die niet te plannen is, maar wel alles draagt. Niet omdat het eenvoudig is, maar omdat het nodig is. Dit vraagt niet om extra verplichte contactmomenten, maar om een buffer in ons onderwijs. Tijd die niet meteen ingevuld is, maar beschikbaar blijft voor wat zich onverwacht aandient.

Voetbal laat zien hoe krachtig een gedeeld verhaal kan zijn. Het vraagt geen uitleg, alleen aandacht. Dat maakt het ook confronterend. Terwijl we werken aan de volgende ronde van het instellingsplan van de Hogeschool van Amsterdam, moeten we ons afvragen wie we werkelijk willen zijn. Niet door te bedenken wat verbindt, maar door te herkennen waar verbinding al ontstaat. Een efficiënte onderwijsorganisatie, die begrijpt dat echte verbinding zich niet altijd laat vangen in indicatoren, maar wel essentieel is voor goed onderwijs. Wie ooit een gesprek zag ontstaan dat studiesucces niet direct meet, maar wel richting geeft, weet wat hier op het spel staat.

De Africa Cup herinnert ons eraan dat collectiviteit geen vanzelfsprekendheid is. Eén shirt, één team, en je hoort erbij. Maar pas als het misgaat, blijkt of die verbondenheid meer is dan een gedeeld moment. Het vraagt oefening, vertrouwen en het vermogen om teleurstelling niet te vermijden. Hoop zit niet alleen in winnen, maar in samen doorgaan na verlies. Dat geldt voor teams, voor studenten en voor ons als instelling.

Een gesprek tussen jou en je studenten in de klas is geen bijzaak

Aan alle docenten die, ondanks volle roosters en hoge verwachtingen, blijven luisteren en blijven geloven in potentie die zich nog niet volledig laat zien. Jullie werk krijgt zelden applaus, maar vormt dagelijks het verschil. Misschien begint de volgende stap voor de HvA niet met nieuwe woorden op papier, maar met de vraag die ik die ochtend in de tram hoorde en die bleef hangen. Waar maken we vandaag ruimte voor wat ons werkelijk verbindt.

Misschien zit collectiviteit niet in nieuwe initiatieven, grotere evenementen of extra budget. Zeker nu niet. Misschien zit ze juist in hoe we omgaan met wat er al is. In het serieus nemen van gesprekken die ontstaan in de klas, op de gang of, zoals die ochtend, in de tram. In het erkennen dat dit geen bijzaak is, maar de kern van waarom mensen zich onderdeel voelen van een geheel. De Africa Cup laat zien dat verbinding soms ontstaat met verrassend weinig. Eén team, één moment, en je hoort erbij. De vraag voor de HvA is niet wat we erbij kunnen verzinnen, maar wat we durven beschermen en ruimte geven, juist in tijden van soberheid.