Hoe zorg je dat jongeren vertrouwen in de politiek houden?
HvA
Debat voor gemeenteraadsverkiezingen (archieffoto, 2023)
Luistert de politiek wel naar jouw zorgen? Veel jongeren hebben het idee van niet. Hoe voorkom je dat het vertrouwen in de democratie verloren gaat? Drie onderzoekers laten hun licht schijnen: ‘Neem jongeren serieus, ga niet alleen het gesprek met hen aan om emoties te sussen.’
‘Het is eigenlijk bijna geen nieuws meer’, zegt Stijn Sieckelinck, lector Youth Spot (jongerenwerk) aan de telefoon. Ja, ook hij las recentelijk de berichten: vier op de tien jongeren voelt zich niet gehoord door politici, hun vertrouwen in de politiek ligt laag en het overgrote deel vindt dat er niet wordt geluisterd naar de mening van kinderen en jongeren. ‘Zorgelijk, want het is juist zo belangrijk voor hun ontwikkeling om zich onderdeel te voelen van de maatschappij.’
Volgens de lector is al jaren sprake van een soort maatschappelijke cocktail die het vertrouwen bij jongeren doet afnemen. ‘Politici zijn veel minder genuanceerd gaan praten over alles. Ondertussen krijgt het overgrote deel van de jongeren het nieuws mee op social mediakanalen, die echt een beperkt beeld van de werkelijkheid tonen.’
Dat is niet zonder gevolgen. In zijn contact met jongerenwerkers hoort Sieckelinck dat jongeren ‘steeds vaker uitchecken, steeds meer het gevoel hebben dat de politiek er niet voor hen is. Jongerenwerkers vinden het lastig dit tij te keren. Het lukt niet zomaar om jongeren het vertrouwen terug te geven.’
Verbetering begint volgens Sieckelinck bij politici in Den Haag, maar ook in de “kleine democratie.” ‘Probeer jongeren daar zo veel mogelijk in te betrekken. Geef ze bijvoorbeeld een stem in de gemeenteraad. Ga het gesprek met ze aan in de wijk, juist over extreem moeilijke kwesties als Israël-Palestina. En wees in het algemeen eerlijk. Ook in dialogen die je op school organiseert: ga niet alleen het gesprek aan om emoties te sussen. Probeer samen tot nieuwe kennis en actie te komen.’
Beeld: Steef Fleur | Stijn Sieckelinck
Nikki Udo, projectleider jeugdparticipatie bij het Nederlands Jeugdinstituut, is het daarmee eens. Ze pleit ervoor om de input van jongeren meer mee te nemen in het beleid.
‘Soms spreken beleidsmakers wel met jongeren, maar lijken ze meer “af te vinken” dan daadwerkelijk iets met hun input te doen. Als je als gemeente bijvoorbeeld een gesprekstafel voor jongeren organiseert, maar vervolgstappen uitblijven, dan schept dat geen vertrouwen.’
Udo vindt dat het lage vertrouwen niet aan jongeren zelf te wijten is. Ze stemmen minder bij verkiezingen, maar laten wel op heel veel andere manieren hun stem horen.
Beeld: Nederlands Jeugdinstituut | Nikki Udo
‘Daar hebben we de afgelopen jaren genoeg voorbeelden van gezien, of het nu protestacties voor het klimaat waren of de #metoo-beweging.’ Nu is het volgens Udo aan politici en beleidsmakers om te laten zien dat die stem er ook echt toe doet.
Udo wijst op de Nationale Jeugdstrategie, recentelijk gelanceerd. Daarin staan de belangen, wensen en aanbevelingen van jongeren nu keurig in een document. Twaalfduizend jongeren gaven hun input voor de strategie. Volgens Udo geeft het plan ‘echt een heel mooi beeld van waar de gemiddelde jongere zich mee bezighoudt, en wat zij zien als de grootste uitdagingen. Als we het hebben over kansen om jongeren zich gehoord te laten voelen, nou: dit is er een.’
Is het erg als jongeren politici niet vertrouwen? Niet per se, denkt Jip Teegelbeckers, die als onderzoeker bij het lectoraat Burgerschapsonderwijs onderzocht heeft hoe je mbo’ers les kunt geven in democratie en politiek.
‘Eigenlijk vind ik het heel gezond dat jongeren sceptisch zijn jegens politici’, reflecteert Teegelbeckers op de berichten. ‘Dat toont ook een stukje waakzaamheid. Stel dat je corrupte politici blind zou vertrouwen? Dan heb je een niet-functionerend systeem. Je moet geen mak schaap willen zijn: daarin geef ik jongeren groot gelijk.’
Maar zodra ze het vertrouwen in de democratie verliezen, is dat problematisch, zegt Teegelbeckers. ‘Ze moeten zich onderdeel blijven voelen van de maatschappij’, is hij het met Sieckelinck en Udo eens. Het kan helpen om jongeren politiek te laten erváren, zegt de onderzoeker. ‘Democratie is complex: je hebt niet zomaar oplossingen. Als je wilt dat jongeren vertrouwen blijven houden in de democratie, moet je ze daarin ervaring laten opdoen.’ Teegelbeckers ziet een mooie rol voor het onderwijs weggelegd.
Beeld: HvanA | Jip Teegelbeckers
‘In de klas kun je er al mee beginnen: hoe is het om democratisch tot een besluit te laten komen? Wat heb je daarvoor nodig? En vervolgens behandel je een andere situatie: hoe is het om in een dictatuur te leven? En waarom is dat niet wenselijk? Dat geeft jongeren ook meer begrip van het feit dat democratie soms lastig en imperfect is.’
Uiteraard heb je daar wel een goede docent voor nodig, die veel kennis in huis heeft en de discussie niet laat ontsporen. ‘Dan zie je dat ze op een gegeven moment wel positiever gaan kijken naar een samenleving met verschillende ideeën. En: dat het besef ontstaat dat politiek inderdaad niet zo eenvoudig is.’
Check in de video hieronder hoe studenten er zelf over denken. Hoe is het gesteld met hun vertrouwen in politici?
Deel dit verhaal op je socials
Geplaatst door
Eindredacteur bij HvanA. Ik volg en schrijf van alles en luister graag naar de verhalen die je te vertellen hebt. Tips voor zo’n goed verhaal op HvanA? Stuur een mailtje naar benne@hvana.nl.
