‘Het internet vergeet niets, de gebruiker van dat internet helaas wel’

Docent Jacob Eikelboom schrijft elke twee weken een column over het verwarrende leven op en rond de hogeschool. Deze keer ziet hij zichzelf terug als jonge docent die in een storm van kritiek belandde en realiseert hij zich iets fundamenteels: de geschiedenis herhaalt zich niet, maar rijmt voortdurend.

Op YouTube kijk ik af en toe oude Journaaluitzendingen. Dat zorgt vaak voor een mengelmoes van hilariteit en verbazing. Ik lach om de outfits, kapsels en het taalgebruik van toen; ik verbaas me over de traagheid van intro’s en items, over opmerkingen over homo’s en migranten en over hoe beperkt ons geheugen werkt.

Het is alsof ik in een lachspiegel kijk, een gekke en soms ook pijnlijke spiegel.

Zo zie ik in een uitzending van 7 juli 1993 Noraly Beijer vertellen dat er acute nood is in de eerste opvang voor asielzoekers. Die opvang is zo vol, dat vijfhonderd asielzoekers op straat belanden. De reden? De mensen die in de asielopvang zitten, blijven daar zitten omdat er geen huisvesting beschikbaar is in steden en dorpen, aldus de directeur van Vluchtelingenwerk.

Wat zie, hoor en lees ik als ik over dertig jaar de nieuwitems van dit jaar terugkijk?

Ik geloof mijn oren niet en check nog even of het geen satirische tv-show is. Het enige wat in dertig jaar tijd is veranderd, is de manier waarop politiek en media omgaan met het thema asielopvang. In het nieuwsitem wordt enkel de directeur van Vluchtelingenwerk geïnterviewd. Niemand van het CDA/PvdA-kabinet wordt ter verantwoording geroepen en de oppositiepartijen zijn in geen velden of wegen te bekennen. Een item over asbest dat is vrijgekomen bij een lokale brand krijgt bijna net zoveel aandacht in het journaal.

Na een korte verbazing heeft zo’n terugblik vooral een heerlijk relativerend effect, merk ik. De waan van de dag blijkt al decennialang te bestaan. Misschien moet ik de hysterie van deze tijd ook eens gaan bezien vanuit de ogen van een nieuwsvolger in het jaar 2055 om alles wat op me afkomt wat meer te relativeren.

Wat zie, hoor en lees ik als ik over dertig jaar, in 2055, nieuwitems van dit jaar online terugkijk? Variërend van strings met schaamhaar van Kim Kardashian tot het gemakzuchtige gebruik van grote woorden als genocide en fascisme die pas betekenis krijgen voor de massa als Arjan Lubach er aandacht aan besteedt.

Over het onderwijs hoor en lees je amper iets, ondanks de afbraak die er nu plaatsvindt

Het gaat nog steeds over asielzoekers die zijn gereduceerd tot cijfers, over genderneutrale wc’s, kerstvakantie of wintervakantie en over te dure koffie. Politici zijn niet in staat over hun ego’s en dogma’s te stappen, alles ligt altijd aan de ander, behalve als het om Max Verstappen of Sifan Hassan gaat. Selectieve verontwaardiging, armoede en uitsluiting blijkt zich niet te beperken tot één groep of één tijd. En onderwijs? Daarover zie ik amper iets, ondanks de afbraak die nu plaatsvindt.

Alles wat we vandaag zeggen en doen is voor alle generaties na ons terug te zien en te lezen. Alles staat voor altijd ergens online opgeslagen. Dat ervaarde ik zelf afgelopen week toen ik tientallen appjes kreeg van mensen die mij gezien hadden in een documentaire waarin wordt teruggeblikt op het tijdperk Pim Fortuyn.

De documentairemaakster had mij online opgegraven uit een programma uit 2001, zoals ik dat voor de lol doe, al scrollend. In het item was ik een piepjonge docent die in een storm belandde na een ingezonden brief in het Parool. Elke storm gaat ook zo weer liggen, ervaarde ik toen. Ik merkte het opnieuw toen ik in afgelopen weken oude nieuwsitems keek. Zoals het nieuws met de oude krant in de kattenbak belandt, zo raakt bijna alles en iedereen in de vergetelheid. Soms wordt iets even opgerakeld, maar ook dat verdwijnt in een vloek en een zucht.

Het internet vergeet niets, de gebruiker van dat internet wel. Soms is dat een zegen: de heerlijke kunst van het relativeren. Maar soms is het ook een gemiste kans, of de tenenkrommende herhaling van een beschamende geschiedenis.