‘Ga dansen. Acteren. Zingen. Doe iets waarvan je denkt: absoluut niets voor mij’

OPINIE – Studenten komen minder naar de les en brengen minder tijd door op de campus. Dennis van Galen, directeur van CREA, vindt dat we daarom niet alleen moeten vragen hoe we studenten terug de collegezaal in krijgen. ‘Doe tijdens je studie iets waarvan je niet weet wat je eraan hebt.’

HvanA besteedde het afgelopen jaar veel aandacht aan de studeercrisis: studenten komen minder naar de les, besteden minder tijd aan hun studie en een deel van het denk- en maakwerk kan inmiddels ook aan AI worden uitbesteed.

Ik ga niet beweren dat ik daar vanuit CREA de oplossing voor heb. Maar één vraag uit die discussie vind ik interessant: waarom zou je tegenwoordig nog ergens fysiek naartoe gaan?

Heel veel kan vanuit huis. Je kunt teksten lezen, opdrachten maken, films kijken en soms zelfs lessen volgen zonder je bank te verlaten. Met AI kun je brainstormen en ideeën ontwikkelen zonder dat er een ander mens in de buurt hoeft te komen.

Juist doordat er bij kunst even niets van afhangt, ontstaat ruimte om te experimenteren

Maar studeren is volgens mij meer dan kennis verzamelen, opdrachten maken en studiepunten halen. Die paar jaar zijn ook een unieke periode waarin je kunt uitvinden wie je bent, waar je goed en niet goed in bent, waar je plezier aan beleeft en met wie je graag omgaat.

Daarom doe ik een enigszins ongefundeerde, maar toch stellige bewering: iedere student zou tijdens zijn studie minstens één ding moeten doen waar géén studiepunt tegenover staat.

Ga dansen. Schilderen. Fotograferen. Schrijven. Zingen. Acteren. Maak muziek. Doe iets waarvan je nu denkt: absoluut niets voor mij.

Want als je theater speelt, leer je niet alleen acteren. Je leert voor een groep staan, luisteren, reageren en falen waar andere mensen bij zijn. Als je danst, ontdek je hoe je ruimte inneemt. Als je schrijft, fotografeert of schildert, leer je kijken. En als je muziek maakt, ontdek je dat je soms even níét de belangrijkste persoon in de ruimte moet zijn om samen iets goeds te laten ontstaan.

Voor vrijwel al die dingen moet je ergens naartoe. Er moeten andere mensen zijn. Je moet komen opdagen.

Kunst leert je iets wat je niet uit een studieboek haalt en wat AI voorlopig nog niet van je kan overnemen

Misschien is dat in een tijd van leeglopende leslokalen interessanter dan het klinkt. Niet omdat een cursus fotografie ervoor zorgt dat je maandagochtend ineens weer keurig om negen uur in je college zit. Zo simpel werkt het niet. Maar wel omdat je opnieuw kunt ervaren waarom het de moeite waard is om van die bank af te komen. Iemand reageert op je. Je krijgt feedback. Je maakt samen iets. Je merkt dat iemand op je rekent. En als je er niet bent, wordt dat opgemerkt.

Misschien is dat een onderdeel van leren dat we dreigen kwijt te raken: daadwerkelijk ergens zijn heeft op zichzelf waarde.

Tegelijkertijd leven we in een tijd waarin bijna alles iets moet opleveren. Je studie moet ergens toe leiden, je cv moet kloppen en zelfs je vrije tijd krijgt al snel een doel.

Kunst heeft gelukkig de irritante eigenschap zich daar niet altijd iets van aan te trekken. Je mag iets doen omdat je het leuk vindt. Sterker nog: je mag ergens slecht in zijn.

Juist doordat er even niets van afhangt, ontstaat ruimte om te experimenteren. Om iets te proberen zonder te weten of het lukt. Om te mislukken en opnieuw te beginnen. Dat vind ik ook interessant voor het hoger onderwijs. We zeggen voortdurend dat we nieuwsgierigheid, experiment, innovatie en originaliteit belangrijk vinden. Maar innovatie is toch bij uitstek iets proberen waarvan je nog niet weet of het werkt?

Dat de formele samenwerking tussen CREA en de HvA is beëindigd, vind ik daarom jammer

Er is nog een reden waarom zulke activiteiten belangrijk zijn: je komt mensen tegen die je anders waarschijnlijk nooit had ontmoet. Bij CREA zit je ineens in een cursus met iemand van een andere opleiding, uit een ander land of met een leven waar je niets van weet. Je hoeft niet te bedenken hoe je contact maakt; je bent simpelweg samen iets aan het doen.

Dat de formele samenwerking tussen CREA en de HvA is beëindigd, vind ik daarom jammer. Toch geven we HvA-studenten nog steeds korting op onze cursussen. Niet omdat iedereen kunstenaar moet worden. Alsjeblieft niet! Maar omdat je daar dingen kunt oefenen die je niet uit een studieboek haalt en die AI voorlopig moeilijk kan overnemen: kijken, luisteren, maken, mislukken, opnieuw proberen, samenwerken, jezelf laten zien en nieuwsgierig zijn naar iemand anders.

Dus misschien is mijn bijdrage aan de discussie over de studeercrisis heel simpel: Doe tijdens je studie minstens één ding waarvan je van tevoren niet precies weet wat je eraan hebt.

En ga daarvoor ergens naartoe.

Dit was de mening van Dennis van Galen, directeur van cultureel studentencentrum CREA. Reageren of zelf eens je mening geven in een opinie? Dat kan, bekijk de voorwaarden hier. Alle eerder geschreven opinies op onze site vind je hier.