Eerste hulp bij… van hbo naar uni: hoe maak je vlekkeloos de overstap?
Sommige dingen leer je niet op de hogeschool, maar moet je straks wel weten als achttienplusser. In Eerste hulp bij… verzamelen we tips die jou kunnen helpen wanneer de studieboeken je in de steek laten. Deze keer: de overstap van hbo naar de universiteit. Hoe kom je erachter of de uni goed bij je past, en zorg je dat jouw overstap vlekkeloos verloopt?
Twijfel je of je na je hbo-bachelor nog wil doorstuderen aan de universiteit? Of heb je net je propedeuse gehaald en overweeg je de overstap naar de uni? Je bent niet de enige, het zijn vragen die veel studenten zichzelf vroeg of laat stellen. Maar hoe weet je wat bij je past, waar begin je met zoeken, en hoe pak je de overstap aan?
We vroegen het aan Marieke Siebrecht, keuzecoach aan de HvA. Siebrecht begeleidt studenten bij dit soort keuzes.
1. Overweeg of het academische onderwijs goed bij jou past
Voordat je de overstap maakt, is het volgens Siebrecht belangrijk om stil te staan bij de vraag of het academische onderwijs wel bij jou past. ‘Mis je de verdieping in het hbo en ben je nieuwsgierig naar het ‘waarom’ achter dingen? Dan is de universiteit misschien wel iets voor jou.’
‘Overstappen is geen kleinigheid. Het is een andere manier van leren, in een andere omgeving’
‘Op de uni draait het om theorie en onderzoek, terwijl je op het hbo vooral leert ‘hoe’ iets functioneert en hoe je problemen praktisch oplost.’ Overstappen is geen kleinigheid, waarschuwt Siebrecht. ‘Het is een andere manier van leren en werken, in een andere omgeving. Volg je nieuwsgierigheid en kies wat echt bij jou past.’
2. Bezoek de universiteit
Ga vooral zelf ervaren hoe het eraan toe gaat op de universiteit, tipt Siebrecht. ‘Een open dag bezoeken is een goed begin, maar meld je ook aan voor een meeloopdag of proefcollege. Dan voel je pas echt hoe het is om daar rond te lopen, en ontdek je of de manier van lesgeven jou ligt. Of gebruik je netwerk, je kan soms via een vriend of vriendin een hoorcollege bijwonen of meelopen met een kennis.’
Ook raadt ze aan om met studenten te praten die al op de universiteit zitten of hebben gezeten. ‘Vraag dan goed door: hoe ziet een gemiddelde dag op de universiteit eruit, wat voor opdrachten krijg je? Ga op onderzoek uit en doe ervaring op.’
‘Het tempo ligt hoger, je krijgt meer stof in één keer en je moet meer lezen dan je gewend bent’
3. Wees je bewust van de verschillen tussen het hbo en het wo
De overstap van het hbo naar de universiteit kan groter zijn dan je misschien denkt, ziet ze als keuzecoach. Het gaat namelijk om meerdere verschillen.
‘Niet alleen het onderwijs is anders, ook de omgeving en de ‘mores’ op de universiteit verschillen van het hbo. Het tempo ligt een stuk hoger, je krijgt meer stof in één keer en je moet meer lezen dan je gewend bent. Vaak in het Engels, ook als je een Nederlandstalige opleiding doet.’
Bovendien ligt het initiatief meer bij jezelf op de universiteit. ‘Je wordt niet meer aan je jasje getrokken als je een opdracht moet inleveren. Je krijgt minder begeleiding en moet zelfstandiger aan de slag. En waar je op het hbo veel in groepjes werkt, doe je op de uni meer alleen. Ook loop je op de uni geen stage, waardoor je minder zicht hebt op het werkveld. Dat maakt de stap naar de praktijk na je studie soms best groot.’
4. Check goed welke toelatingseisen er gelden
Toelatingseisen verschillen per opleiding en universiteit. ‘Met een hbo-propedeuse kun je niet zomaar overal instromen. Soms mag je alleen door als je je propedeuse in één jaar hebt gehaald, of alleen bij verwante studies zoals van HBO-Rechten naar Rechtsgeleerdheid. In andere gevallen heb je extra certificaten nodig, een vwo-certificaat bijvoorbeeld. Informeer jezelf dus goed en op tijd, zo weet je waar je aan toe bent en kun je je goed voorbereiden.’
5. Denk op tijd na over je route naar de universiteit
Tijdens je studie kun je je al voorbereiden op studeren aan een universiteit. Dat is een aanrader, want dat kan je namelijk tijd en geld besparen.
‘Je kan soms als hbo-minor een pre-master volgen, dat scheelt tijd en geld’
Je kunt bijvoorbeeld soms als hbo-minor een pre-master volgen. Siebrecht: ‘Zo voorkom je dat je na je hbo nog een extra halfjaar of langer moet studeren – en betalen. Ook kun je als hbo’er vaak een losse minor volgen aan de universiteit, dat weet niet iedereen.’
Er is meer mogelijk dan je denkt, beperk jezelf dus niet door de standaardroutes naar de universiteit. ‘Soms kun je versneld doorstromen, check daarom goed de mogelijkheden van de studie die je op het oog hebt.’
‘Het hbo is een andere vorm van onderwijs, niet een lagere’
6. Laat je niet gek maken door beeldvorming
Sommige studenten voelen druk om door te stromen naar de universiteit, omdat het ‘beter’ zou zijn dan het hbo.
‘Maar het hbo is niet minder’, benadrukt ze. ‘Het is een andere vorm van onderwijs, niet een lagere. Een hbo-bachelor of -master is evenveel waard als een wo-diploma, laat je dus niet leiden door prestatiedruk, status of verwachtingen van ouders en omgeving. De arbeidsmarkt verandert snel en heeft mensen nodig op alle niveaus.’
7. Maak een afspraak met een keuzecoach
Twijfel je nog tussen opleidingen? Plan dan een gesprek in met een keuzecoach van de HvA. ‘Je kan een gratis gesprek inplannen waarin je al jouw vragen en twijfels kunt bespreken. Keuzecoaches denken met je mee en hebben toegang tot de studiegidsen van alle universiteiten in Nederland. Zo krijg je beter zicht op je opties.’
Laatste tip: ‘Duik zelf ook alvast in de studiegidsen van opleidingen die je interesseren. Daarin vind je het studieprogramma, de vakken, de leerdoelen en de literatuur – handig om alvast van achter je bureau te bekijken.’
Videoredacteur, tekstschrijver en documentairemaker. Sinds 2025 werkzaam bij HvanA.
