Digibeet op de HvA, en dan? ‘Je moet het zelf uitvogelen’
Tessel Bruns
Jasmijn Verstraten en Yael Adája Le Roy
Opdrachten uploaden, roosters bekijken, cijfers checken. Voor de één een makkie, voor de ander een nachtmerrie. Door de snelle digitalisering van het hoger onderwijs groeit de kloof tussen digitaal vaardige en digitaal minder kundige studenten. ‘Soms zie ik zo op tegen het digitale gedeelte dat ik niet aan een opdracht begin.’
Dit is het tweede artikel in de serie over de ‘digitale kloof’. De eerste lees je hier.
Voor Yael Adája Le Roy (28), nu in het laatste jaar van haar opleiding Leraar Nederlands, heeft de ‘digitale kloof’ dagelijks invloed op haar studie. ‘Het begint al bij programma’s als Teams, Excel en Word’, vertelt ze. ‘Teams kan ik alleen via mijn telefoon gebruiken omdat ik mijn wachtwoord ben vergeten. Excel vermijd ik volledig en in Word lukt het me nog steeds niet om een automatische inhoudsopgave te maken.’
E-portfolio
Yael noemt zichzelf lachend ‘digibeet’, maar haar frustraties lopen de laatste tijd hoog op. ‘Bij mijn opleiding werken we met een e-portfolio voor het inleveren van opdrachten. Een systeem dat bestaat uit verschillende lagen met mappen en submappen. Totaal niet overzichtelijk, een ramp voor digibeten.’
Als een document in de verkeerde map staat, vertelt ze, wordt het niet beoordeeld. ‘Er wordt van mij verwacht dat ik het al begrijp, maar het tegenovergestelde is waar. Telkens als ik het systeem enigszins onder controle denk te hebben, komt er een vernieuwing en verandert alles weer. Waarom mag ik niet gewoon alles op Brightspace inleveren?’ vraagt Yael zich hardop af.
Beeld: Eigen foto | Yael Adája Le Roy
De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) sprak vorig jaar al van een digitale kloof in het hoger onderwijs. Giovanni Meijer (26) is beleidsmedewerker onderwijs en houdt zich binnen de vakbond bezig met digitalisering. ‘De ervaringen van Yael zijn herkenbaar’, zegt hij. ‘Niet alleen studenten zonder laptop zijn de dupe, er is ook een kloof in kennis en vaardigheid met digitale middelen.’
Beperkte ondersteuning
Eerstejaarsstudent Bestuurskunde Jasmijn Verstraten (17) liep al aan het begin van haar studie tegen digitale obstakels aan. ‘Voor mij was werken met een eigen laptop nieuw. Op de middelbare school gebruikten we soms Chromebooks, maar dat is een heel andere ervaring. Ik wist bijvoorbeeld niet dat er verschillende browsers bestaan en dat je documenten op verschillende manieren kunt opslaan.’
‘Ik kon amper met Brightspace overweg, en het volgende systeem diende zich aan’
De problemen begonnen bij het installeren van de HvA-wifi, iets waar veel studenten aan het begin tegenaan lopen. ‘Daarvoor moest ik naar een website, maar om daar te komen had ik al internet nodig, wat ik juist niet had. Dat voelde heel tegenstrijdig.’ Ze kreeg het advies om het thuis te proberen. ‘Daar bleek ik weer informatie nodig te hebben die alleen op school beschikbaar was.’
Beeld: Tessel Bruns | Jasmijn Verstraten
Uiteindelijk werd ze geholpen door een studentassistent. ‘Die stonden aan het begin van het jaar met een tentje op de benedenverdieping van het Wibauthuis. Dat was top, want ik had eindelijk wifi. Maar hoe ik het de volgende keer zelf moet doen, blijft een raadsel.’
Niet veel later crashte haar laptop tijdens een les. ‘Hij begon spontaan te resetten. Toen ik bij de receptie om hulp vroeg, kreeg ik te horen dat de HvA geen ondersteuning biedt voor persoonlijke laptops.’
Volgens een medewerker van ICT Services (ICTS), de gezamenlijke ICT-afdeling van de HvA en de UvA, is dat een bekend spanningsveld.
‘Op laptops die wij zelf beheren, kunnen we veel oplossen. Bij privé-laptops ligt dat vaak bij Microsoft of Apple. Daar kunnen wij niet bij helpen, zeker niet op afstand.’ De ICT-servicedesk is niet fysiek bereikbaar. Studenten kunnen telefonisch hulp krijgen, via e-mail of iemand kijkt op afstand mee met het programma Splashtop.
‘Het staat in de studiehandleiding’
Voor zowel Yael als Jasmijn vormt het overzicht houden in de hoeveelheid HvA-systemen het grootste struikelblok. ‘Brightspace, SIS, MijnHvA, SharePoint – het zijn er zoveel’, zegt Jasmijn. ‘Toen ik mijn rooster voor het eerst opende, schrok ik me rot van het aantal lessen dat ik zag.’ Later bleek dat ze per ongeluk naar het rooster van alle Bestuurskunde-klassen tegelijk keek.
Het zijn maar een paar voorbeelden in de reeks problemen waar de studenten tegenaan lopen. Jasmijn herinnert zich nog het appje in de groepschat van haar klas, dat de tentamencijfers op SIS stonden. ‘SIS? Ik wist amper hoe Brightspace werkte, en het volgende systeem diende zich al aan.’
‘Als ik iets digitaals niet begrijp, voelt dat gênant’
Jasmijn vindt het onbegrijpelijk dat er zo weinig over de systemen wordt uitgelegd. “Alles staat op Brightspace”, is het enige wat mij is verteld. Wat het is en hoe je er komt, dat moet je zelf zien uit te vogelen. Als ik het vraag, word ik naar de A-Z-lijst verwezen: een onoverzichtelijke lijst met vaak onduidelijke instructies.’
‘Herkenbaar’, zegt Yael. ‘Als ik om hulp vraag bij digitale kwesties, krijg ik vaak te horen: “Het staat in de studiehandleiding.” Alsof ik daar niet allang heb gekeken. Natuurlijk probeer ik het eerst zelf, maar ook mét studiehandleiding kom ik er gewoon niet altijd uit. Dan ben ik meer tijd kwijt aan het digitale gedeelte dan aan de opdracht zelf. Soms zie ik er zo tegenop, dat ik niet eens aan een opdracht begin.’
Schaamte
Jasmijn schroomt niet om hulp te vragen aan klasgenoten, maar voor Yael ligt dat anders. ‘Misschien komt het door mijn leeftijd, ik ben ouder dan veel van mijn medestudenten. Als ik iets digitaals niet begrijp, voelt dat gênant. Dan heb ik het gevoel dat mensen denken: daar komt zij weer die het niet snapt. Dan houd ik liever mijn mond.’
Volgens Giovanni komt schaamte in zulke situaties vaker voor. ‘Vooral wanneer studenten te horen krijgen dat ze het zelf moeten uitzoeken, wordt de drempel om de volgende keer opnieuw hulp te vragen hoger. Dat is zorgelijk, juist omdat digitale vaardigheden om oefening en begeleiding vragen.’
Gevolgen voor studiesucces
Momenteel is Yael bezig met het afronden van haar scriptie, waar ze langer over doet dan haar klasgenoten. ‘Zij gebruiken tools voor automatische inhoudsopgaven en bronvermelding. Behalve dat ik niet weet hoe die werken, ben ik bang om fouten te maken of plagiaat te plegen. Ik kies liever eieren voor mijn geld.’
Beeld: Michael van der Putten | Giovanni Meijer
‘Ik was dubbel slachtoffer: van een onmogelijk systeem en van mijn eigen beperkingen’
Giovanni laat weten dat de digitale kloof directe gevolgen kan hebben voor studieresultaten. ‘Studenten die minder digivaardig zijn, missen makkelijker deadlines of leveren opdrachten verkeerd in. Als docenten dat zien als hun eigen verantwoordelijkheid, kan dat leiden tot herkansingen en extra studievertraging.’
Het overkwam Yael. Voor het afronden van haar stage moest haar volledige e-portfolio op orde zijn. ‘Ik moest vier jaar aan werk ordenen. Voor een digibeet met ADHD en dyslexie is dat ontzettend moeilijk. Mijn stage-aftekening liep uiteindelijk over de zomer omdat niet alles in het juiste mapje stond. Heel frustrerend. Het voelde alsof ik dubbel slachtoffer was: van een onmogelijk systeem en van mijn eigen digitale beperkingen.’
Lessen voor de HvA
De studenten pleiten voor meer ondersteuning op de HvA. Yael: ‘Organiseer toegankelijke trainingen die regelmatig worden aangeboden, en maak ze laagdrempelig en praktisch. Waarom laten ze ICT-studenten zulke cursussen niet geven, veel studenten zouden daar baat bij hebben.’
Jasmijn mist vooral een duidelijke plek waar studenten met vragen terechtkunnen. ‘Dat moet een fysieke plek zijn waar ruimte is voor uitleg, zodat je het daarna zelf kan.’ Ook Giovanni ziet daar kansen. ‘Met zo’n plek help je studenten digivaardiger worden en straal je uit dat je elkaar helpt op de hogeschool.’
Volgens de LSVb’er kunnen studenten elkaar ook zelf al ondersteunen. ‘Laat digitale taken in groepsopdrachten niet automatisch over aan de meest digivaardige student, maar zie het als een kans om iets te leren. Probeer te denken: ik ben de digibeet, dus ik ga het doen.’
