De HvA en het geld: ‘We kunnen niet alleen maar blijven kaasschaven’
HvA
Jopie Nooren
Hoe minder studenten er binnenkomen, hoe minder geld de HvA heeft. En dus moet de hogeschool bepalen wat écht belangrijk is, zegt collegevoorzitter Jopie Nooren. De HvA staat volgens haar voor meer drastische keuzes: ‘Niemand hier heeft een bullshitbaan. Maar we moeten echt keuzes maken.’
Vlak voor de zomervakantie spreekt HvanA twee keer met het College van Bestuur van de HvA over haar uitdagingen voor de komende tijd. Vandaag: voorzitter Jopie Nooren, over de bezuinigingen die hogescholen treffen. Lees hier het eerdere gesprek met rector Geleyn Meijer.
De financiële vooruitzichten die de HvA deze week schetste, waren niet mis. Dinsdag kon je lezen wat de hogeschool de komende jaren aan bezuinigingen verwacht.
Jopie Nooren, voorzitter van het College van Bestuur, vertelt in dit gesprek meer over het uitgangspunt voor de komende jaren. ‘We zijn financieel gezond’, is steevast haar eerste boodschap bij gesprekken over de begroting. ‘Maar bij alles wat we doen, gaat het er straks om of het nog nodig, slim, efficiënt en goed is. Dat betekent prioriteiten stellen.’
Beeld: HvA | Jopie Nooren
Wat zijn de prioriteiten? En hoe bepaalt u of de HvA iets nog wel of niet aanbiedt?
‘De vraag moet vooral zijn of het nog past bij onze maatschappelijke opgave. De realiteit is namelijk dat we op termijn steeds minder middelen hebben. Daarom willen we nu alvast keuzes maken. Niet alleen voor 2026, maar ook voor de jaren daarna.’
‘Het uitgangspunt is daarbij dat we vooral onze kernactiviteiten willen borgen. Wat die zijn? Goed onderwijs en onderzoek. Alles wat je eromheen hebt georganiseerd, moeten we gaan bundelen, slimmer organiseren of opgeven.’
De afgelopen jaren moesten vooral veel docenten vertrekken. Nu staat er in de kaderbrief dat de HvA juist het aandeel ondersteunend personeel wil verminderen.
‘Veel dingen blijven noodzakelijk, dat is hoe dan ook duidelijk. Alleen al het feit dat jij en ik hier kunnen zitten, of studenten in een lokaal onderwijs kunnen volgen, is omdat het licht het doet, de beveiliging zijn werk doet, noem maar op. Niemand heeft hier een bullshitbaan, zoals weleens is beweerd.’
‘Er zijn veel dingen die we kunnen standaardiseren, zoals chatbots die vragen beantwoorden’
‘Neemt niet weg dat we veel dingen slimmer of gezamenlijk kunnen organiseren. Ik weet van experts dat er veel taken zijn die we als HvA kunnen standaardiseren, met systemen die dingen kunnen overnemen van mensen. Denk aan een klantenservice met chatbots.’
Dat idee leefde drie jaar geleden al. Dat ‘chatbots’ bijvoorbeeld de honderd eerste vragen van studenten zouden kunnen beantwoorden.
‘Juist. Dat krijgt nu steeds meer vorm. De werkzaamheden die straks het eerst wegvallen, zijn de werkzaamheden waar mensen het minst plezier aan beleven. Zo sprak ik laatst een student van Student Info. Ik vroeg of hij het druk had. Hij antwoordde: mevrouw, ik heb zonet al het twintigste telefoontje moeten beantwoorden over de vraag of de toets al nagekeken is. Dit soort zaken, dat moet efficiënter kunnen. Met AI, bijvoorbeeld.’
Daarnaast staan samenwerkingen onder druk. Wat vindt u: moeten HvA-studenten straks nog met korting kunnen blijven sporten bij het USC, of een cursus volgen bij CREA?
‘Ik wil daar nog niets over zeggen, omdat het gaat om beslissingen die mensen raken.’
U zei net: het idee is dat het aan de kern van ons onderwijs en onderzoek moet bijdragen. Hier geldt dat principe ook?
‘Dat principe geldt hier ook.’
Bent u niet bang dat studenten straks nog minder naar de campus komen dan ze al doen, nu het aanbod van de HvA wat schraler wordt? De centrale medezeggenschapsraad waarschuwde vorig jaar al voor het verlies aan binding.
‘Dat is zeker een aandachtspunt. Maar ook hier geldt dat we moeten kijken waar we wél winst kunnen behalen. Uit het onderzoek van Izaak Dekker, met wie je laatst sprak, blijkt dat de aanwezigheid van studenten ontzettend belangrijk is. En dat het misschien zo’n gek idee niet is om weer een aanwezigheidsplicht in te voeren.’
Waarom moet de HvA ook alweer bezuinigen?
Het demissionair Kabinet-Schoof vond het een goed idee om fors te bezuinigen op het onderwijs, waarvan ongeveer een half miljard op het hoger onderwijs. Vooral universiteiten worden door die bezuinigingen geraakt, al treft het beleid ook hogescholen.
Toch is dat niet de belangrijkste reden dat hogescholen zo veel moeten bezuinigen. Het hbo wordt – net als universiteiten – vooral geraakt door het feit dat er minder studenten zijn, omdat er gewoonweg minder kinderen geboren zijn.
Die trend zet zich de komende jaren door. Er studeren nu trouwens een stuk meer jongeren aan hogescholen dan pak ’m beet tien jaar geleden.
‘Het idee leefde hier heel lang dat je extra dingen moest organiseren om studenten naar de campus te krijgen. Dat je dingen om het onderwijs heen organiseert om de campus een plek te maken waar studenten graag willen zijn, het idee van een sticky campus. Maar de realiteit is dat we ook naar het onderwijs zelf moeten kijken. Studenten weten ook: het moet iets opleveren om naar de les te komen.’
Staat de studentbegeleiding die u beloofde ook onder druk?
‘Nee, die begeleiding staat niet onder druk. Die begeleiding is een van de belangrijkste dingen, wat ons betreft. Wel hebben we straks natuurlijk minder studenten, dus we moeten ook daar kijken hoe we dat zo haalbaar mogelijk houden.’
Ook opleidingen verdwijnen, en het minorenaanbod wordt ‘drastisch vereenvoudigd’. Sommige kunnen niet meer gegeven worden, zoals de masters Critical Care en Urban Management. Wat is de belangrijkste reden om een opleiding wel of niet in de lucht te houden?
‘Bij Critical Care hadden we jarenlang achter elkaar een, twee, drie aanmeldingen. Dan is het geen hogere wiskunde. Bij Urban Management was de beslissing moeilijker. Je moet bijna 25 studenten hebben om een opleiding goed te laten draaien, anders wordt het lastig. Als we dat niet halen, kunnen we er beter voor kiezen om iets als een microcredential (een soort cursus, red.) aan te bieden, via ons Leven Lang Ontwikkelen-aanbod. Op die manier moeten we alle opleidingen langs de meetlat leggen: moeten we er wel mee doorgaan, kunnen we het anders organiseren?’
‘Hogescholen moeten het aanbod van opleidingen meer op elkaar afstemmen’
Dat zal kleine opleidingen toch aan het denken zetten: bestaan wij straks nog?
‘Uiteraard. En dat zijn vaak geen makkelijke beslissingen. Maar we willen af van het kaasschaafdenken, waarbij het overal iets minder wordt. We willen fundamentele keuzes maken als HvA. Je kijkt bijvoorbeeld ook naar de maatschappelijke relevantie van opleidingen.’
Zou het niet goed zijn als hogescholen met elkaar kijken naar welke opleidingen ze wel en niet aanbieden? Nu ‘‘concurreren’’ opleidingen van verschillende instellingen met elkaar om de studenten.
‘In eerste instantie willen we natuurlijk dat de student voor de HvA kiest. Maar op de lange termijn: zeker. Hbo-instellingen moeten meer met elkaar gaan samenwerken. Dat is wennen voor de sector, maar gelukkig is er veel bereidheid. Met instellingen als Windesheim en InHolland zijn we nu al in gesprek. Denk bijvoorbeeld aan de lerarenopleidingen: het lukt nu niemand om die kostendekkend te krijgen. Misschien kunnen we het aanbod meer op elkaar afstemmen.’
Dat hogescholen straks met elkaar afspreken: jij doet die opleiding, wij deze?
‘Aan dat soort formules kun je gaan denken, absoluut. Waarbij we er uiteindelijk wel voor moeten zorgen dat die studenten op alle plekken terechtkomen na hun opleiding. De tekorten aan leraren zijn hier, in de Randstad, het grootst.’
Wat ziet u als de belangrijkste uitdaging voor de HvA, de komende jaren?
‘Dat we de bruisende hogeschool blijven die we zijn. Die bij blijft dragen aan de thema’s die belangrijk zijn voor de maatschappij en ondertussen ook innovatief blijft. We vergeten het misschien soms in tijden van bezuinigingen en het is begrijpelijk dat mensen zich zorgen maken. Maar we moeten ook blijven vieren wat hier allemaal goed gaat.’
Geplaatst door
Eindredacteur bij HvanA. Ik volg en schrijf van alles en luister graag naar de verhalen die je te vertellen hebt. Tips voor zo’n goed verhaal op HvanA? Stuur een mailtje naar benne@hvana.nl.
