Bewust en redzaam: Tune In toont positieve effecten op studenten
Daniël Rommens
Studenten tijdens het Tune In-programma
Het programma Tune In draagt bij aan het gevoel van vertrouwen en redzaamheid onder studenten die als eerste uit hun gezin gaan studeren, blijkt uit onderzoekresultaten. Het is daarnaast aanleiding voor de politiek om onderwijsinstellingen de mogelijkheid te bieden deze groep studenten beter in beeld te krijgen.
Ze kijken met vertrouwen naar hun studie en weten de weg te vinden op de HvA. Letterlijk, omdat ze al voor de start van het schooljaar de gebouwen op de Amstelcampus hebben gezien. Maar ook doordat het alvast duidelijk is wat bijvoorbeeld een mentor en een studentendecaan doet en welke aanspreekvorm gewenst is als je een docent mailt.
Dit leerden de eerstejaars allemaal bij het driedaagse zomerprogramma Tune In. Een initiatief van het lectoraat Kansrijke Schoolloopbanen in een diverse stad om te onderzoeken of het bij kan dragen aan een soepele overgang naar het hbo voor eerstegeneratiestudenten. Dat zijn studenten die als eerste uit hun gezin naar het hoger onderwijs gaan. Uit landelijk onderzoek blijkt dat die groep groot is: op het hbo wordt geschat dat veertig procent van de studenten onder deze term valt. Ook is bekend dat zij vaker uitvallen of van studie wisselen in het eerste hbo-jaar.
Het lectoraat bracht al eerder hindernissen in kaart waar deze studenten tegenaan lopen. Om die weg te nemen werd Tune In opgericht, geïnspireerd door succesvolle overbruggingsprogramma’s op Amerikaanse universiteiten. Dit programma, met edities in 2019 en een verkleinde vorm in 2020, bereidde eerstegeneratiestudenten voor op de cultuur van het hbo. Dat gebeurde onder begeleiding van studentcoaches en met inspirerende verhalen van succesvolle eerstegeneratiestudenten en workshops die concreet de verwachtingen van het hbo blootleggen.
Meer vertrouwen
En dat lijkt te werken. De onderzoeksresultaten laten zien dat deelnemers meer vertrouwen hebben voor de start van hun studie aan de HvA dan voordat ze het programma volgden. Hiervoor vulden deelnemers voor en na het programma een onderzoekje in. De onderzoekers spraken daarna met deelnemers en later aanvullend met studentcoaches die betrokken waren.
Volgens de resultaten vinden de deelnemers makkelijker hun weg op de HvA en zijn ze zich bewust van hun kansen en mogelijkheden. Dat zou komen door de inhoud van het programma, maar ook door de sfeer waarin de nadruk lag op de kracht van eerstegeneratiestudenten. Zo lag de focus op de potentie die de HvA ziet in studenten die verder willen klimmen dan ze vanuit hun directe omgeving gewend zijn.
Tips voor docenten
Hoe kun je als docent bijdragen aan duidelijke communicatie over wat het hbo van studenten verwacht? Hoofdonderzoeker Fiona Veraa stelde deze tips op, naar aanleiding van vragen uit docententeams.
1. Geef duidelijke voorbeelden. Vertel wat een essay is, hoeveel uur je zou moeten werken aan de opdracht of hoeveel punten er staan voor 1 ects. Als docent heb je een verwachting over de manier waarop studenten hun rol invullen.
2. Als docent stel je informele eisen aan studenten, die voor jou wellicht vanzelfsprekend zijn maar niet voor (verschillende groepen) studenten. Wees je daar bewust van en vermijd waar dat kan jargon. Het helpt ook om de achtergronden en perspectieven van studenten te betrekken in voorbeelden in je les.
3. Maak een lijst met veelvoorkomende terminologie, zoals bsa, ects, honours class, minor, propedeuse, etc. Eerstegeneratiestudenten kunnen dat thuis niet altijd even snel navragen.
4. Koester hoge verwachtingen van studenten en benoem ondersteunende vaardigheden die ze al in huis hebben (wilskracht, veerkracht, doorzettingsvermogen, meertaligheid, drive, etc.).
Actief opstellen
Daardoor zouden studenten zich voorbereid en ook meer betrokken bij de HvA voelen. Zo vertelt een van de organisatoren in het rapport hoe opvallend het was dat een groot aantal deelnemers in 2019 na Tune In betrokken was bij het introductiefestival voor eerstejaarsstudenten. ‘Die wilden zich al gelijk actief opstellen naar studievereniging en andere platformen.’
Hoofdonderzoeker Fiona Veraa vertelde eerder in een TedX-talk over Tune In. De presentatie is hieronder te zien.
Beeld: YouTube | Ted Talk van Fiona Veraa over Tune In
Meerdere deelnemers denken dat zij beter geïnformeerd zijn dan klasgenoten of vrienden die niet deelnamen aan Tune In. Dat komt mede door de studentcoaches: ouderejaars die groepjes deelnemers begeleidden tijdens het programma. Het merendeel onderhield ook daarna contact via een Whatsapp-groep. Daardoor konden deelnemers vragen stellen en ervaringen delen.
Deze resultaten suggereren dat deze studenten ook meer studiesucces zullen behalen. Toch benadrukken de initiatiefnemers van Tune In dat dit onderzoek dat niet bewijst. Om langetermijneffecten te meten zou de HvA ervoor moeten kiezen om studieresultaten bij te houden en dat te vergelijken met een groep niet-eerstegeneratiestudenten. ‘‘De resultaten laten zien dat Tune In meer als een soepele transitie naar het hbo kan worden beschouwd, dan als een voorspeller van studiesucces’’, zo schrijft Veraa in het rapport.
Motie Tweede Kamer
De HvA is de eerste hogeschool die een programma speciaal voor eerstegeneratiestudenten biedt. Dat leverde veel media-aandacht op en het was onderwerp van gesprek in de Tweede Kamer. Zo is recent een motie van het CDA aangenomen die de minister van Onderwijs vraagt om onderwijsinstellingen te stimuleren om nieuwe studenten te vragen naar het opleidingsniveau van de ouders.
Dat wordt nu nog niet gedaan en daardoor was het voor dit onderzoek ook niet bekend hoeveel eerstegeneratiestudenten er precies op de HvA studeren. De verwachting is dat de minister twijfel bij onderwijsinstellingen weg kan nemen om deze informatie, voor onderzoeksdoeleinden, op te vragen. De student beslist dan overigens zelf of die deze informatie daadwerkelijk wil opgeven.
Vervolg Tune In
De afgelopen twee edities van Tune In waren pilots. De HvA laat via een woordvoerder weten dat de deelnemers van het programma enthousiast zijn en dat er met deze positieve resultaten reden is om Tune In verder in te voeren op de gehele hogeschool. De afdeling Studentenzaken gaat hier volgens de woordvoerder samen met de faculteiten mee aan de slag.
Geplaatst door
Tukker in Amsterdam. Houdt van whisky, stedentrips en lange herfstavonden. Werkte eerder voor Noordhollands Dagblad en Metro. Heeft een hart dat sneller klopt van opmerkelijke, menselijke en lokale verhalen.
