Beoordelen docenten studentwerk met AI? ‘Je kijkt geen product na, maar een persoon’
Ben Mullins
Schriftelijke toetsing
Dat studenten AI gebruiken bij hun opdrachten, staat buiten kijf. Met een paar prompts rolt een reflectieverslag zo uit de chatbot. Maar hoe zit dat aan de andere kant van de tafel? Gebruiken docenten op de HvA kunstmatige intelligentie ook om werk te beoordelen? Twee docenten, twee visies.
Rob van Burik aarzelt geen moment. AI inzetten bij het nakijken? Nee. ‘Het komt niet eens in me op,’ zegt de docent audio en video bij Creative Business, al zeventien jaar werkzaam aan de HvA. ‘Misschien omdat ik er niet mee ben opgegroeid, maar eerlijk gezegd geloof ik er ook niet zo in.’
Zijn studenten leveren zelden teksten in. Het gaat om video’s, opnames en montages. ‘Geschreven teksten of foto’s kun je zo door AI halen. Maar audio en video? Ik zou niet eens weten hoe dat moet.’
Beoordelen is bovendien meer dan een optelsom van criteria, zegt Van Burik. ‘Je kijkt niet alleen naar het eindproduct, maar ook naar wie erachter zit. Ik weet waar een student vandaan komt. Soms zie je iemand die in het begin niets wist en ineens grote stappen maakt. Dat neem ik mee.’
Voortgezet onderwijs
Daar wringt het volgens hem met AI. ‘Een systeem ziet alleen het eindresultaat en denkt: dit is een zes. Terwijl ik denk: dit is een zeven, omdat ik de groei van iemand zie.’
Beeld: HvA | Rob van Burik
In rap tempo verovert AI de werkvloer, en ook het onderwijs blijft niet achter. De NOS meldde onlangs dat docenten in het voortgezet onderwijs experimenteren met AI bij het nakijken, maar hoe vaak dat gebeurt is onduidelijk. En op de HvA?
Van Burik ziet geen signalen van AI-gebruik bij beoordelingen door collega’s. Toch plaatst hij een kanttekening: ‘Misschien gebeurt het wel, maar komen mensen er niet voor uit.’ Dat het onder de radar plaatsvindt, sluit hij niet uit.
‘Shadow AI’
Juridisch ligt het onderwerp gevoelig. In de Europese AI-wetgeving valt het beoordelen van studenten onder een ‘hoog risico’-categorie, onder meer vanwege mogelijke fouten en vooroordelen. AI mag daarom niet zelfstandig beslissen: menselijke controle blijft verplicht. Ook de HvA volgt dat uitgangspunt.
‘In elke organisatie waar technologie wordt verboden, zie je dat mensen het alsnog gebruiken’
Voor Wilco Verdoold, docent en AI-onderzoeker bij Commerciële Economie, is dat geen reden om AI links te laten liggen. Hij gebruikt het juist wél, binnen die kaders. ‘Ook collega’s doen dat, en we bespreken het openlijk. Mensen wisselen ervaringen uit – positief en negatief. Dat moeten we koesteren.’
Beeld: Tessel Bruns | Wilco Verdoold
Wel erkent hij dat niet alles zichtbaar is. ‘In elke organisatie waar technologie verboden is, zie je dat mensen het alsnog gebruiken.’ Hij doelt op zogenoemde ‘shadow AI’: het gebruik van AI buiten officiële systemen om, bijvoorbeeld via privé-accounts.
Een strikt verbod werkt averechts, aldus Verdoold. ‘Je kunt het beter bespreekbaar maken en samen kijken: hoe gebruik je het verantwoord?’
Glad ijs
Het gaat te ver als je de beoordeling volledig door AI laat doen, zegt Verdoold. Eerst zelf lezen en oordelen, daarna pas AI gebruiken als extra paar ogen, is zijn uitgangspunt. Wie dat niet doet, begeeft zich op glad ijs, zegt hij.
Studenten kunnen AI gebruiken om hun werk te verbeteren en daarover in gesprek gaan met een docent. ‘Dan leren ze ook wat AI goed ziet, mist of verkeerd interpreteert.’ Het geven van een cijfer blijft daarentegen de verantwoordelijkheid van de docent, zegt Verdoold. ‘AI kan daarbij hooguit ondersteunen, bijvoorbeeld bij controle of het aanscherpen van feedback.’
‘Het is een fantastische uitvinding. Maar je moet de student niet uit het oog verliezen’
Volgens Van Burik speelt ook het type onderwijs een rol. In het hoger onderwijs, waar opdrachten vaak open en creatief zijn, ziet hij minder ruimte voor AI bij beoordeling. ‘In het hbo is werk minder standaard. In het voortgezet onderwijs heb je vaker antwoorden die gewoon goed of fout zijn – daar zou AI sneller ingezet kunnen worden.’
Fantastische uitvinding
Voor hem verandert er voorlopig weinig. Hij blijft zelf lezen en beoordelen. AI kan wat hem betreft hooguit dienen als extra controle. ‘Maar niet als vervanging.’ Het idee dat een systeem automatisch een cijfer geeft, vindt hij problematisch. ‘Dan heb je het werk niet echt gelezen – en snap je je studenten niet meer.’
Helemaal tegen AI is Van Burik niet. Integendeel: ‘Het is een fantastische uitvinding. Maar je moet de student niet uit het oog verliezen. ‘Want uiteindelijk’, zegt hij, ‘kijk je geen product na, maar een persoon.’
Wat zegt de HvA over AI bij beoordelen?
- De menselijke blik blijft leidend
- De docent blijft verantwoordelijk voor beoordeling en feedback
- AI mag alleen als hulpmiddel worden gebruikt, niet voor het toekennen van cijfers
- Het gebruik van AI moet vooraf duidelijk worden gemaakt aan studenten
- Beoordelingen moeten uitlegbaar en controleerbaar zijn
- Bezwaren van studenten tegen AI-gebruik moeten serieus worden genomen
- Persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie mogen niet in AI-tools worden ingevoerd
- Het auteursrecht blijft bij de student
