‘Amsterdam is een voorspelbare, weinig spannende stad geworden’

Docent Jacob Eikelboom schrijft elke twee weken een column over het verwarrende leven op en rond de hogeschool. Deze keer ontmoet hij een lifter met wie hij uitvoerig praat over Europa, avontuur, nieuwsgierigheid en het gebrek daaraan in zijn eigen stad.

Net voorbij Bratislava pikte ik deze zomer een lifter op met een bordje Praha. Het is een Poolse student fysiotherapie uit Warschau.

In zes weken tijd heeft hij half Europa liftend verkend: Duitsland, Zweden, Denemarken, Nederland, België, Frankrijk, Italië, Oostenrijk, Hongarije en nu als laatste Slowakije en zijn buurland Tsjechië. Vooral via binnenwegen vertelt hij, om meer te ervaren dan alleen de hoofdsteden. ‘Zo was ik bijvoorbeeld in Winterswijk.’ Ik verstond hem niet meteen, maar toen hij een foto van Winterswijk liet zien, wist ik dat hij Winterswijk bedoelde.

We spraken over Europa, Nederland en Polen. Ik had net Liever dier dan mens gelezen (daar ga ik nog een keer over schrijven, wat een boek) en wist daardoor van alles over de bewogen recente geschiedenis van Polen. De rit van vier uur vloog voorbij. Hij stapte uit, we zeiden gedag, wetende dat we elkaar nooit meer zouden zien. Vergeten doe ik hem zeker niet.

In Amsterdam waant iedereen zich in het centrum van de wereld, en meent iedereen te weten wat het beste voor die wereld is

De nieuwsgierigheid, het avontuurlijke en de flexibele hang naar vrijheid van de lifter stonden in groot contrast met het wat ik aantrof in Amsterdam. Het voorgeprogrammeerd doen, denken en kleden maakten Amsterdam tot een voorspelbare en weinig spannende stad.

Het viel me na maanden in het buitenland meer op dan ooit. Een groot deel van de jonge populatie in Amsterdam lijkt voorbestemd voor de Zuidas en het andere grote deel voor Amnesty International. Meer en meer bekruipt mij de angst dat Amsterdam de nieuwe kleinburgerlijkheid huisvest. De keuzes in kleding, vervoersmiddel en horeca zijn zo voorspelbaar dat mijn nieuwsgierigheid meteen naar een nulpunt zakt. Ondertussen waant iedereen zich in het centrum van de wereld en meent iedereen te weten wat het beste is voor de rest van de wereld.

Wat ga je aan je vrienden en studiegenoten vertellen over deze Europese trip, vroeg ik de lifter? Dat mensen in de basis aardig en goed zijn. En dat de grote steden in West-Europa passé zijn – ze zijn vuil en vol, je ziet veel armoede, tegelijk is alles schrikbarend duur en mensen zijn erg op zichzelf gericht. En het contrast met het platteland is enorm, voegt hij er nog aan toe.

Veel steden teren op oude roem, zegt hij als ik hem naar de schoonheid van Europa vraag

Veel steden teren op oude roem, zegt hij als ik vraag naar de schoonheid en culturele rijkdom in Europese steden. ‘Ik denk dat de toekomst in het nieuwe Europa ligt, het oosten en het zuiden en in het platteland.’ Daar vind je nog de vernieuwingsdrang, de dynamiek, het strijden voor wat er echt toe doet en tegelijk saamhorigheid, is zijn conclusie na zes weken.

Ik sprak hem niet tegen en ik stemde niet in. Maar eenmaal terug in Amsterdam omringd door wandelende clichés, blasé en betweterig, neigde ik toch even naar dat laatste.

Nu, na een paar weken onderwijs aan studenten van dezelfde leeftijd als de lifter, weet ik beter. Het maakt niet uit waar je woont of waar je vandaan komt, kleinburgerlijkheid doet niet aan geografische grenzen, net zoals openheid en flexibiliteit van geest dat niet doet.