Altijd maar in de weer? Tijd voor een lesje ‘lummelen’
Tessel Bruns
Tudor van Hoenselaar en Raya van Handenhove
Minder op je telefoon, vaker een moment voor jezelf. Het nieuwe jaar is al even begonnen, maar staan de goede voornemens nog overeind? Hoe dan ook, Nederlanders zouden meer moeten ‘lummelen’, ofwel: even niets doen. Maar hoe doe je dat eigenlijk? Tudor en Raya leggen het uit.
Hij moest eerst denken aan het spelletje met de bal en de lummel, maar toen het kwartje viel: ‘Lummelen? Daar ben ik een ster in.’ Tudor van Hoenselaar (32), masterstudent Klimaatpsychologie en -gedrag, heeft er vandaag al een ‘lummelmoment’ op zitten.
Beeld: Tessel Bruns | Tudor van Hoenselaar
‘Ik had een vrij productieve ochtend en wilde vóór het interview nog wat rust pakken. Daarom ben ik even op de bank gaan zitten voordat ik vertrok. Grappig genoeg komen er dan allerlei gedachten op over wat ik nog zou kunnen doen. Voor mij een signaal dat het een goed moment is om even te niksen.’
Liever nog doet hij yoga nidra om tot rust te komen. ‘Daar had ik nu geen tijd voor, maar het is een oefening waarbij je gaat liggen en geleide instructies volgt. Op een zeker punt slaapt je lichaam terwijl je bij bewustzijn blijft. Net als meditatie voor mij een manier om te ontspannen en op te laden.’
Lummelen kan voor de masterstudent ook in kleine dingen zitten. ‘Theedrinken is zo’n moment. Dan drink ik alleen thee, zonder ondertussen mijn telefoon te checken.’
Grenzen stellen aan prikkels
Waar Tudor zijn momenten kiest om tot rust te komen, ontstaan die bij Raya van Handenhove (23) vaak vanzelf. ‘Ik ben een dromer’, zegt de derdejaarsstudent Social Work. ‘Dan zit ik in een les en staar ik een beetje voor me uit. Voor ik het weet zit ik met mijn gedachten op een heel andere plek.’
Ondanks haar dromerige karakter, stond Raya nog steeds te veel ‘aan’ in het leven. Want, vertelt ze: ‘Behalve dromerig, ben ik een harde werker en activist. Als je activistisch bent, is het makkelijk om daar constant mee bezig te zijn.’ Ze merkte dat ze steeds vaker bleef hangen in eindeloze doomscrolls over onderwerpen waar ze zich betrokken bij voelt.
‘Ik werd geïnspireerd door de Spaanse cultuur: het trage tempo, de siësta’
‘Dus besloot ik maatregelen te nemen’, vertelt ze. Ze veranderde de relatie met haar telefoon drastisch. ‘Mijn sociale media zijn doordeweeks geblokkeerd tussen negen en vijf, na zeven uur ’s avonds beantwoord ik geen berichten meer en om negen uur gaat mijn telefoon op ‘niet storen’.’
‘En dat is nog niet alles’, zegt ze, terwijl ze een mp3-speler en een Nintendo DS uit haar tas haalt. ‘Die heb ik gekocht zodat ik mijn telefoon überhaupt niet meer hoef te pakken om muziek te luisteren of te gamen.’
Lummelen
Nederlanders moeten vaker lummelen. Die oproep deed de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) eind vorig jaar in het advies Op de rem!. Volgens de Raad leven we in een ‘hypernerveuze samenleving’, waarin de druk om te presteren steeds verder toeneemt.
De ‘hypernerveuze samenleving’ dringt door in alle aspecten van ons leven: op school, op werk en zelfs in de vrije tijd. Steeds meer jongeren kampen met mentale klachten en werkenden vallen uit met burn-outs. De Raad pleit daarom voor meer ‘alledaagse vertraging’: momenten waarop je niets hoeft, om stress te verminderen en het mentaal welzijn te verbeteren.
Spaanse cultuur
Tudor bewandelde een ander pad om te komen tot de lummelaar die hij nu is. ‘Inmiddels zie ik veel waarde in ‘niks doen’, maar dat was vroeger wel anders.’ Als kind had hij veel moeite met het schoolsysteem, waardoor hij recalcitrant werd en weinig deed in de les. ‘Mijn ouders en leraren vonden me soms lui en ongemotiveerd. Dat was deels ook zo, maar achteraf denk ik dat de structuur en de druk voor mij gewoon niet werkten.’
Later, toen hij stage ging lopen in Spanje, ontdekte Tudor een andere manier van leven. ‘Ik raakte geïnspireerd door de Spaanse cultuur: het trage tempo, de siësta. Het maakte indruk op me en het voelde als een openbaring: zo kan het dus ook. Ik wist nu zeker: de druk en het hoge tempo van leven in Nederland passen niet bij mij.’
‘Dan lig ik in bed, staar ik naar het plafond en laat ik mijn fantasie de vrije loop’
Met een rugzak vol inspiratie keerde hij terug naar Nederland. Langzaam maar zeker veranderde zijn levensstijl. ‘Mijn interesse in psychologie en gedrag hielp daarbij. Ik ging me verdiepen in dopamine en besefte hoe sterk ik gestuurd werd door snelle beloningen als gamen en fastfood. Het doorbreken van die patronen was een langdurig proces, maar uiteindelijk heeft het me veel gebracht.’
Pomodorotechniek
Hij vond zijn eigen manier om mee te komen met de snelheid van leven in Nederland. ‘Dat lukt me alleen als ik genoeg rustmomenten neem. Wat me daarbij helpt is de Pomodorotechniek: 25 minuten gefocust werken en dan vijf minuten niks doen. De tijden kun je natuurlijk voor jezelf aanpassen. Zelf werk ik vaak anderhalf uur achter elkaar en neem dan twintig minuten pauze.’
Beeld: Tessel Bruns | Raya van Handenhove
Op de HvA maakt hij soms gebruik van de rustruimtes. ‘Dan ga ik mediteren, op mijn ademhaling letten of gewoon even zitten. Schoenen uit, voeten op de vloer, even voelen, even aarden. Daarna kan ik met frisse energie door.’
Sinds Raya minder online is, plant ze vaker lummelmomenten in. Ze benadrukt dat zo’n moment niet per se gelijk hoeft te staan aan helemaal niks doen. ‘Soms wel. Dan lig ik in bed, staar ik naar het plafond en laat ik mijn fantasie de vrije loop.’
‘Waar het vooral om gaat, is dat ik tijd vrijmaak waarin ik niet ‘aan’ hoef te staan of moet presteren. Ik kan bijvoorbeeld veel rust vinden in het luisteren van muziek, het lezen van een boek of het spelen van een game, zonder het gevoel te hebben dat ik er iets uit moet halen.’
‘Ik sta even stil en dat is een hele vooruitgang’
Escapisme
‘Ik speel het liefst verhaalgedreven games. Dan begeef ik me in een andere wereld: ik kruip in een rol en ga daar helemaal op in. Het is een vorm van escapisme.’ Volgens Raya heeft die term onterecht een negatieve lading. ‘Sommigen zeggen dat escapisten de realiteit niet onder ogen komen, terwijl ik als activist juist betrokken en geïnformeerd ben. Als dat te veel wordt, kan afstand nemen nuttig zijn.’
Hoewel Tudor en Raya een andere invulling geven aan lummelen, zien ze allebei hoe belangrijk het is om afstand te nemen in een wereld die continu om aandacht vraagt. ‘In de westerse samenleving heerst het idee van ‘more is more’, zegt Tudor. ‘Daardoor komen mensen in een ratrace terecht. Het is moeilijk om daar in één keer uit te stappen, daar moet je intrinsiek gemotiveerd voor zijn.’
Begin daarom klein, adviseert hij. ‘Neem eens wat langer de tijd om te koken en leg je telefoon weg tijdens het eten. Bescherm jezelf tegen alle verleidingen die op je afkomen, tegen ‘het kwaad’.’ Raya sluit zich daarbij aan. ‘Beperk prikkels door je sociale media te limiteren. Als je toch iets om handen wil hebben, doe dan iets creatiefs en ontdek wat bij je past.’
Tudor sluit af met een quote van Bertolt Brecht, een filosoof die hem inspireert: ‘Ik sta even stil en dat is een hele vooruitgang.’
